«Намгар» гэһэн угсаатанай хүгжэмэй бүлгэм 20 гаран жэлэй туршада буряад-монголой урданай дуунуудые бүхы дэлхэйгээр суурхуулжа ябаһан үндэр заяатай, ехэ аша габьяатай. Талын нүүдэлшэдэй утаар һунаажа татаһан аялгатай, моридой түбэрөөтэй, номо һуршын зэдэлээтэй, үльгэртэ баатарнуудай илалтын урайтай, үзэсхэлэнтэ дангинанарай уянгын дуунай сууряатай аялга хүгжэмынь олон гүрэнүүдэй, элдэб үндэһэ яһатанай шагнагшадай дура сэдьхэл татадаг.
Эсэгэ орондоо дуратайгаар хүмүүжүүлгын шухала асуудалнууд һүүлэй жэлнүүдтэ урдамнай үргэнөөр бодобо гээшэ. Буряадта энэ ажал хэрэг хэр зэргэ ябуулагданаб гэжэ хоёрдохиёо үнгэргэгдэһэн патриотическа форумой үедэ хэлсэгдэбэ.
Буддын шажанай нэрэ томьёо тайлбарилагша эрдэмтэн
Любовь Намжилоной түрэhɵɵр 80 жэлэй ойдо.
Эдэбхи үүсхэл ехэтэй, сүлөө забгүй ходо ябадаг, хүхюун, дорюун абари зантай Людмила Будажаповна Доржиевае үргэн Буряад ороноймнай олохон нютагуудай дунда һургуулинуудай багшанар, һурагшад таняа ёһотой. Буряадай гүрэнэй радиодо ажалайнгаа намтар һая эхилжэ байхадаа, Людмила Будажаповнатай танилсаһан байнаб.
Х. Намсараевай нэрэмжэтэ Буряадай гүрэнэй академическэ драмын театр ээлжээтэ шэнэ зүжэг найруулан табижа, үнгэрэгшэ долоон хоногой эсэстэ үнэн харагшадайнгаа урда дэлгэбэ. Алдар суута Ч. Айтматовай «Пегий пёс, бегущий краем моря» (12+) гэжэ нэрэтэй туужын удхаар найруулагдаһан зүжэг залуу режиссёр Марат Дашемпилов Буряад драмын театрай тайзан дээрэ табиба бшуу.
Үлзытын үнэн шарай
2021 ондо «Буряад-Монголой үнэн» сониной эрхилэгшээр, республикын соёлой сайдаар хүдэлhэн Ц-Д. Ж. Дамдинжаповай 110 жэлэй ойдо бүлэг зон Могсохон орожо ябаад, Үлзытэ нютаг тушаа тогтожо, бага зэргэ амараа hэмди. Цыдып Балданович Цырендоржиевай нютаг ха юм. «Буряад үнэн» сониндо суг ажаллаhандаа, мүн мүнөө үедэ прозын талаар эгээл ашаг үрэтэйгөөр ажаллажа байhан уран зохёолшо гэжэ мэдэрhэндээ гү – нютагайнь шарай hонирхомоор бэлэй. Тон тобшолходо, Цыдып Цырендоржиев энэ нютагhаа гараhан томо гарай гансал уран зохёолшо болоно бшуу. Ирагуу найруулагша, бэлигтэй композитор Цырен Шойжонимаев мүн лэ эндэхи, гэбэшье тээ саанахана дүүмэр янзаар миhэрхэдэн зогсоhондол…Үлзытэhээ эрдэмтэд эсэлтэгүй hубарин гараа. Элитэ эрдэмтэн Ш.Б. Чимитдоржиев, дүүнэрынь… Ширап Бодиевич Цыдып Балдановичтай дүтынь шуhан түрэл гэжэ үнихэнэй дуулаhан байхаб.
Үбэр Монгол ороноор арбаад үдэрэй аянда ябаһанаа һаяхана бусабаб. Хитадай, Монголой ба Буряадай сэдхүүлшэд ганзага ниилэжэ, Ордос нютагай ба Шэлын-Гол аймагай сүл газарнуудые заһахын тула хэгдэжэ байһан ажалнуудтай танилсаабди.
Сотниково нютаг Ивалгынгаа аймаг соогоошье, Улаан-Үдэ шадарай һуурин тосхонуудай эгээл ехэнүүдэй тоодо ородог. Һүүлэй үедэ энэ нютаг бүри ехээр үргэдэнэ: һайн харгытай, Улаан- Үдэдөө дүтэ – автобусоор (авто-унаануудай хашалдажа хахаагүй сагта) оройдоол хорёод минутын туршада Улаан-Үдын түбтэ ерэшоод байхаш. Тиигээдшье хотын түбтэ орходоо, һураггүй сэбэр агаартай, хото шадархи бэшэ һууринуудта орходоо, шабха багатай, тооһо тортоггүй, үргэн сэхэ гудамжануудтай юм. Тиигээд лэ эндэ ажаһуугшадай олошорхо тума ниигэмэй асуудалнууд тон хурсаар табигдана.
Уданшьегүй үбэлэй хүйтэн үдэрнүүд хүрэжэ ерэхэнь. Эгээл энэ хирэдэ ажаһуугшад үбэлдөө түлихэ түлеэгээ худалдажа абаха гэжэ гүйлдэдэг. «Шаргаяа зундаа бэлдэ» гэһэн сэсэн мэргэн үгэнүүдэй удха хүн бүхэн хара багаһаа һайнаар мэдэжэ байгаашье һаа, алибаа шалтагаанһаа боложо, саг соогоо түлеэгээ бэлдээгүй зон олон байха. Гэбэшье мүнөөнэй сагта мүнгэтэй байбал, юушье худалдажа абаха арга бии. Жэлэй дүрбэн сагта хуурай хохюур, уһа зуума нойтоншье түлеэ шадамар бэрхэ зон наймаалдаг. Саг тулажа ерэһэн хойнонь эрилтэ ехэтэй түлеэнэй сэн бодоһониинь гайхалгүй.
Буряад Уласта заншалта ёһоороо октябрь соо соносхогдодог габшагай һарын түгэсхэлэй найр ба «Буряад юртэмсэ» гэһэн тоглолто октябриин 25-да үнгэрбэ.
Эдэ үдэрнүүдтэ Эрхүүгэй баруун буряад угсатаан Шэнэ жэлээ угтажа байна. Урданай сагта октябриин 14-дэ жэлэй эхин гээд тоологдодог байһан юм. Һүүлэй жэлнүүдтэ энэ заншал һэргээгдэжэ, үргэнөөр тэмдэглэгдэдэг болонхой гэжэ "Буряад үнэн" сонин бэшэнэ.
Байгша 2024 ондо Буряад Уласай габьяата уран зурааша, алташа мүнгэшэ нарин урлалай дархан, СССР-эй ба Россиин Уран зураашадай холбоонуудай гэшүүн, Россиин гүрэнэй шангай лауреат, Россиин уран зураашадай академиин мүнгэн медаляар шагнагдаhан Баир Намдакович Дармаев 70 жэлэйнгээ ойн баяр тэмдэглэбэ.
13 чемпионой дунда Буряад Уласай түлөөлэгшэ Баир Батлаев оролсоо. Шангай 2-дохи һуури Сандан Санданов эзэлээ гэжэ “Буряад үнэн” сонин дуулгана.
«Саг сагтаа, сахилза хүхэдөө» гэжэ дэмы хэлэгдээгүй. Мүнөө сагай эрхээр эмшэлэлгын һалбари, илангаяа анагааха ухаан аргагүй түргэн хүгжэнэ. Тиимэһээ мүнөө үеын эмшэн шэнэ арга дүрэнүүдтэ һуража, эрдэмээ дээшэлүүлжэ, сагтаяа жэгдэ гэшхэлхэ ёһотой ааб даа. Мүнөө сагта үргэлжэ шэнэ оньһон түхеэрэлгэнүүд ухаалан зохёогдожо, урагшатайгаар нэбтэрүүлэгдэжэ байна ха юм.
Намарай адаг нохой һара.
Үнгэрһэн сентябрь һарые Татарстан Уласта ажаһуудаг буряадууд хүлгөөтэйгөөр үнгэргэбэ. Тэдэ хэдэн томо хэмжээ ябуулгануудта хабаадажа, ёһо заншалаа холын газар дайда дээрэ дахин-дахин харуулаа. Заншалта ёһоороо Буряадһаань ошоһон, ерэһэн айлшадые угтажа, үдэшэжэ үрдижэ байгаа.
«Бурятия» гэһэн футболой команда хоёрдохи жэлээ удаа дараалан амжалтатайгаар наадажа байна. Һайн дуратанай командануудай дунда Ородой чемпионадай Сибириин болон Алас Дурна зүгэй бүлэгтэ шангай һуурида гаража шадаа. Мүнөө жэлдэ тэдэ Сибириин Кубогта хүртэбэ. Командын түрүү наадагшадай тоодо Эрдэм Галданов оролсоно.
Намарай адаг хүхэ нохой һара.
“Буряадай түрүү хүнүүд-2024” гэһэн конкурсын «Хүгшэн эжын хүндэ тэмдэг» гэһэн номинацида.
Буряадай арадай поэт Галина Базаржаповагай уран зохёол тухай.
Үшөө харуулха
