Буряад Уласта үхибүүдые балшар бага наһанһаа түрэл хэлэндэнь һургаха талаар ажал яһала үндэр хэмжээндэ ябуулагдана гэхэдэ, алдуу болохогүй. Улаан-Үдэ хотын «Номина» гэһэн хүүгэдэй сэсэрлиг жэшээлмэ түсэлнүүдые энэ талаар эмхидхэнэ гээшэ.
Сагаан һарын үедэ Улаан-Үдын 29-дэхи буряад гимнази шагай наадаар мүрысөө эмхидхэдэг һайхан заншалтай болоһоор 8 жэл гүйсэбэ. Февралиин 22-то үнгэргэһэн арадайнгаа наада Гэр бүлын жэлдэ зорюулжа, Буряадай ниислэлэй һургуули болон сэсэрлигүүдэй түлөөлэгшэдые угтан абаба.
гэһэн хэмжээ ябуулга заха холын Захааминай аймагта жэл бүри үнгэргэгдэдэг. Заншалта болоһон энэ хэмжээ ябуулгада аймагай олон малшад хабаададаг юм. Байгша ондо тус үйлэ хэрэг февралиин 19-һөө эхилжэ, хэдэн үдэрэй туршада эмхидхэгдээ.
Буряад Уласта «Баатар-Дангина» гэһэн мэдээжэ мүрысөөнэй эрхимүүд уржадэр элирүүлэгдэбэ. Гол шан - Гран-придэ хүртэһэн зургаан нэрэ мүрысөөнэй түүхэдэ алтан үзэгүүдээр бэшэгдэбэ. Тус хэмжээ ябуулга аяар холын 1993 онһоо хойшо эмхидхэгдэнэ гээд хэлэлтэй.
Захааминай аймагай Yлэгшэн нютагай эгээл аха захатан – буряадаараа 95 наhаяа угтажа байhан Буда Шултумович Шагдуржаповые Сагаалганай hайндэрөөр нютагаархидынь амаршална.
Буряад орон нютагтамнай элинсэгүүдэймнай эрхилжэ ябаһан мал ажал хүндэхэнөөршье һаа, жэлһээ жэлдэ хүгжэжэл байна. Хүдөө нютагуудаар ябаад харахада, эндэ тэндэ шэнээр түхеэрэгдэһэн буусанууд яһала олоор үзэгдэнэ. Бүхы юумэнэй хүгжэжэ байһан сагта заншалта ажахымнайшье оньһожоруулагдана. Хүдөө ажалаа эрхилхэдээ, һүүлэй үеын ямар арга боломжонуудые хэрэглэдэг тухайнь хэбэд номхон Хэжэнгэ һайхан нютаг тоонтотой малшан Сокто Цырендоржиевич Цыдыповтэй хөөрэлдэһэн байнабди.
Сагаан hарын hайндэртэ зорюулhан үндэhэн наадануудай мүрысөөн Улаан-Үдэ хотодо үнгэрөө. Забайкальский тосхоной соёлой байшанда ТОС-уудай түлөөлэгшэд болон газар дорохи баялигые ашаглалгын колледжын оюутад тус тэмсээнүүдтэ хабаадаба.
Буурал Буряадайнгаа үзэсхэлэнтэ hайхан Баргажан нютагта оршодог Лугшахаанда Очир Бухаевич, Валентина Будаевна Цыреновтэн гэжэ орон нютагтаа мэдээжэ айл бүлэ ажаhуудаг юм.
Февралиин 16 -да Буряадай Үндэһэтэнэй номой санда элитэ шэнжэлэгшэ эрдэмтэн, хэлэ бэшэгэй эрдэмэй дид – доктор Гунгаров Виктор Шагдаровичай “Буряад домогууд” гэһэн шэнэ номой түлөөлгэ баяр ёһололой оршондо үнгэрбэ. Тус хэмжээндэ буряадай түрүү хүндэтэ уран зохёолшод, эрдэмтэд, соёлой хүдэлмэрилэгшэд, сурбалжалагшад, авторай түрэһэн нютаг Хэжэнгын аймагай ажаһуугшад болон бусад зон хабаадаһан байна.
Улаан-Үдэ хотын 54-дэхи hургуулида «Дебют» гэжэ нэрэтэй театральна студи нээгдэhээр, арба гаран жэл болобо. Багшанар, hурагшад энэ ажал эхилхэдээ, шухала иимэ зорилгонуудые урдаа табяа hэн: зүжэгүүдые заабол түрэл хэлэн дээрэ табидаг болохо, буряад дуунуудаа дуулаха, буряад ирагуу найрагшадай шүлэгүүдые уран гоёор уншажа hураха мүн.
Жамьян Балданович Балданжабон 1909 оной мартын 14-дэ Шэтын можын Агын Буряад автономито тойрогой Шандали сомоной Баруун Хужартай нютагта Дамдинай Балданжабайн бүлэдэ түрэhэн юм. Нютагайнгаа эрдэмтэй үбгэн Гомбын Бобоншы үбгэндэ үзэг, бэшэг заалгажа, хуушан монголоор уншажа, бэшэжэ hураhан юм.
Сагаалганай үеэр «Буряад-ФМ» радио-субаг «Дүрбэн бэрхэ» гэжэ наада зарладаг болоһоор 3 жэл үнгэрбэ. Байгша ондо шэнын 3-һаа 15 болотор (февралиин 12-27) үдэр бүри энэ наада соносохоор.
Байгша ондо Буряад Уласай багшанарай колледж анхан байгуулагдаһаар 100 жэлэйнгээ ойн баяр тэмдэглэнэ. Гол хэмжээ ябуулганууд намарай намжаа үдэрнүүдтэ эмхидхэгдэхээр хараалагданхай. Гэбэшье жэлэй эхинһээ ойн баярта зорюулагдаһан хэмжээ ябуулганууд факультет бүхэндэ үнгэргэгдэнэ. Энэ удаа буряад хэлэнэй болон арадай соёлой факультедтэ баярай үдэшэ үнгэрһэн долоон хоногой эсэстэ эмхидхэгдэбэ.
Буряадай Үндэһэтэнэй нэгэдэхи лицей-интернат Сагаан һарынгаа һайндэртэ ехэ харюусалгатайгар хандадаг гээшэ. Үхибүүд булта буряад хубсаһаяа үмдэжэ, тайзан дээрэһээ амаршалга, оньһон үгэнүүдээ, үреэлнүүдээ хэлэжэ баярлана.
Һүүлэй жэлнүүдтэ Буряадта аяншалга хүгжөөхын тулада уласай засаг зургаан элдэб хэмжээнүүдые абана. Тиигэхэдээ хүдөө аймагуудай эрхилһэн томо-томо хэмжээ ябуулгануудые дэмжэжэ, мүнгэ һомолдог болонхой. Буряад Уласай Аяншалгын яаман 12 муниципальна байгуулгын 19 мэдүүлгэ хараалжа, байгша ондо хаана ямар хэмжээ ябуулга дэмжэгдэхэб гэжэ дүн гаргаба.
Буряад–монголшуудай урдын заншалаар элдэб үнгэнүүдэй хажуугаар тоогой hүлдэ тэмдэгүүд шухала удха шанартай. Тоо – байдалай эхин, тоололгын онсо үүргын хажуугаар нангин hүлдэнүүдэй тэмдэг. Тоо - юртэмсын, байгаалиин нюусануудай түлхюур.
Байгша оной январиин 23-да Буряад Уласай Толгойлогшо Алексей Цыденов уласхоорондын «Алтаргана-2024» гэһэн үндэһэтэнэй фестивальда бэлдэлгын суглаа үнгэргэбэ. «Алтаргана» байгша оной июлиин 26-һаа 28 болотор Монгол гүрэнэй Булган аймагта болохо юм.
Бүгэдэ Буряадай үндэhэн соёлой эблэлэй анха түрүүшын хуралдаан 1992 оной февраль hарада болоhон юм. Тэндэ үйлын үреэр табан тээшээ таhарhан - Монгол Уласта, Үбэр Монголдо ажаhуудаг буряадуудай, мүн лэ Буряад Уласай, Үбэр Байгалай хизаарай ба Эрхүү можын түлөөлэгшэд олоороо сугларжа, арадтаа хабаатай аргагүй хэрэгтэй, шухала асуудалнуудые зүбшэн хэлсэhэн байна. Эгээл тэрэ сагһаа буряад угсаатанай ёhо заншал, соёл, гар урлал, хубсаhа хунар оёлгын болон hиилэлгын ажал эршэтэйгээр хүгжэжэ эхилээ бэлэй. Түрэл буряад хэлэеэ hэргээхэ талааршье горитой ажал ябуулагдажа захалаа һааб даа. Удаань 1996, 2001, 2011, 2016 онуудта Бүгэдэ Буряадай үндэһэн соёлой хуралнууд үнгэргэгдэhэн тухай hануулая.
Үшөө харуулха
