2000 он. Буряадай гүрэнэй университедэй Үндэһэтэнэй гуманитарна институдай (бурфак) 2-дохи курсын оюутад һурахаяа Монгол ябаха гэжэ автобусой дэргэдэ обооролдонобди. Түрэлхиднай манаа үдэшэнэ. Мама папа хоёрни һүнэй үнгэтэй “Москвич” унаагаараа табилуулжа ерэнхэй – тэрээн соогоо мэшээгүүдээр дүүрэн бүүльбэ, гурил, лапша хапшаа гэхэ мэтые хэнхэй – тэрэнээ намдаа үгөөд табиха һанаатай холын замда үдэшэжэ байна.
Зэдын аймагай дэбисхэр дээрэ оршодог Сартуул-Булагай дасанда июниин 21-дэ 3,5 метр үндэртэй Майдари бурханай хүшөө арамнайлагдахань.
Виктор Жалсанов Сибириин мэдэлшэнэй роль гүйсэдхөө.
1969 оной август һарада Буряад Уласай олон аймагуудһаа ерэжэ, Улаан-Үдын 1-дэхи багшанарай училищида шалгалта баряа һэмди.
8-дахи ангиин һүүлээр ба 10- дахи ангиие дүүргэһэн 30-30 хүнһөө бүридэһэн хоёр группа байгуулагдаха ёһотой байгаа. Шалгалтын һүүлээр нэгэ группа¬да 21 хүн, нүгөөдэдэнь 14 хүн үлөө һэн. Хоёр группые хамтаруулаад, нэгэ группа болгоо бэлэй.
Буряад хэлэнэй болон литературын дээдэ һургуулида нэмэлтэ мэргэжэл абаха һуралсал дүүрэжэ, “Буряад хэлэнэй ба литературын багша” гэһэн үнэмшэлгэнүүдые барюулгын ёһолол июлиин 6-да үнгэрөө. Буряад Уласай Болбосоролой болон эрдэм ухаанай яаманай туһаламжаар 10 хүн, тусхай хэлсээгээр 5 хүн һуража гараа. Нэгэ жэлэй туршада нэмэлтэ мэргэжэл абаһан эрхэтэд ехэ һайнаар һураа, һургуулинуудта хэшээлнүүдые олоор үнгэргэжэ, мэргэжэлээ дээшэлүүлээ.
Һаяхана Данзан Тюрбеев Якутск хотодо сүлөөтэ барилдаагаар Олимпиин абарга Павел Пинигинэй шангуудта хүртэхын түлөө 2009-11 ондо түрэһэн хүбүүдэй дунда үнгэргэгдэһэн уласхоорондын мүрысөөнэй мүнгэн медальда хүртөө.
Нюдэнэй хужарлама хангай тайгатай, баруун-урда зүгэй Захааминай аймагай Борто нютагай захиргаанай хүтэлбэрилэгшэ - Хандама Доржиевна Будаева ажалайнгаа жолоо нэгэшье дахин һуларуулангүй, алдангүй, тоонто тосхонойнгоо түлөө торолдонгүй, аяар 33 жэл соо ажаллана.
Доржо-Ханда ба Намсарай Шагдуровтанай гэр бүлэдэ аяар арбан нэгэн хүүгэд сооһоо эгээл баганиинь боложо, 1972 оной январиин 29-дэ түмэн зоной түрүү болохо басаган түрөө бэлэй. Доржо-Ханда Будаевич тэбэри соогоо багташаха басагандаа саашанхи харгы замыень зүгнэн: «Арад зондоо ходол туһатай, хүндэтэй, ажалаараа суурхан ябаарай», - гэжэ үреэһэн юм.
«Үльдэргын» гэжэ нэрлэгдэһэн буряад адуунай шэнэ үүлтэр «Үбэр Байгалай» ба «Монголой» үүлтэрнүүдэй үндэһэн дээрэ гаргагдаа.
Совет засаг тогтожо, арадай дайсадые хюдалган гүрэн доторнай хэды хатуугаар ябуулагдаа гээшэб даа. Ажалдаа бэрхэ, урагшаа һанаатай, бэлигтэй зоноо худал үнэнөөр хардажа, түрмын оёорто гү, али хүндэ хара ажалда, үгы гэбэл, ханада табюулдаг байһан. Тэрэ саг Баргажанай тала тойроод гараагүй. Баянголой баруун талада Онёо гэжэ нэрэтэй түргэн урасхалтай, шулуун оёортой гол урдадаг. Онёогой баруун бэедэ 10 гаран ламанар бэеэ нюужа һуудаг байгаа. Тэндэ олон заимканууд байрлаха, теэд булта эбтэйгээр тэдэ ламанараа эдеэ хоолоор хангажа ябаал даа.
“Улаан-Үдэ - Шэтэ” гэһэн федеральна харгы замаар ябахадаа, Түгнын үргэн уужам талаар нэмжыһэн Хошуун-Үзүүр нютаг хүн бүхэн анхарһан байха. Ажалша бэрхэ, омог дорюун, талаан бэлигтэй зоноороо үнинэй суутай энэ һуурин мүнөө үе сагта таарамаар хүгжэнэ. Дунда һургуули, хүүгэдэй сэсэрлиг, амбулатори, соёлой байшан ажаллаһаар. Онсолмоор зүйлынь юуб гэхэдэ, энэ нютагта ажалгүй нэгэшье хүн үгы. Хошуун-Үзүүрһээ холо бэшэхэнэ таба-зургаа модо зайда Харгааһата нютаг оршодог юм. Эдэ һууринууд “Хошуун-Үзүүр” гэһэн хүдөөгэй байгууламжын бүридэлдэ ородог гээшэ.
Июниин 26-да Ородой Холбоото Уласай Юрэнхылэгшын Захиргаанай Хүтэлбэрилэгшын нэгэдэхи орлогшо Сергей Кириенко гүрэнэй шагналнуудые болон Юрэнхылэгшын Баярай бэшэгүүдые олониитын эдэбхитэдтэ, арадай һунгамалнуудта, сенаторнуудта болон амбан даргануудта барюулаа. Баяр ёһолол Кремлиин Ехэ ордоной Екатерининскэ танхим соо үнгэрөө. Буряад Уласай Толгойлогшо ниигэмэй -экономическа асуудалнуудые ашагтайгаар шиидхэһэнэй түлөө Александр Невскиин орденоор шагнагдаа.
Гэр бүлын, инаг дуранай болон үнэн сэхэ хандасын үдэр Ород гүрэн дотор июлиин 8-да тэмдэглэгдэнэ. Баярта һайндэртэ зорюулагдаһан хэмжээ ябуулганууд хаа-хаанагүй үнгэргэгдөө.
Баргажан. Энэ үгэ дабтахада, хүбшэ тайга, үндэр хада ууланууд, аршаан булагууд, Байгал далай харагдаһан мэтэ болоно. Теэд эгээн һайнаар ажалша бэрхэ арад зон, имагтал холо ойгуур нютагаа суурхуулһан эрхэтэд һанагдаадхина.
Баргажан гол - олон бэрхэ хүбүүд басагадай үлгы нютаг юм. Ажабайдалай бүхы һалбаринуудта орон нютагайнгаа түлөө үнэн сэхээр ажаллажа, алдар солоёо дуудуулһан эрдэмтэд, ниитын ажал ябуулагшад, тамиршад, эмшэд, багшанар, дуушад, шүлэгшэд - одоо нэрлэхэ болоо һаа, һүни үдэршье хүрэхэгүй. Тэдэнэй нэгэн Санжи Будаевич Очиров юм.
Үнгэрһэн долоон хоногой эсэстэ Түнхэнэй аймаг байгуулагдаһаар 100 жэлэйнгээ ойн баярые үргэн дэлисэтэйгээр тэмдэглэбэ. Баяр ёһололтой дашарамдуулан, “Эб модоной наадан” дэлгэрээ. Энэ хадаа хүршэ Түнхэнэй, Ахын болон Монголой Хүбсэгэлэй аймагуудай хоорондохи хамтын наадан болоно бшуу.
Хүдөө газарнуудайнгаа хүгжэлтэдэ Буряад орон 2,2 млрд түхэриг абаха. Зохихо захиралта Ородой Холбоото Уласай Засагай газарай Түрүүлэгшэ Михаил Мишустин баталаа. Россиин Засагай газар хүдөө нютагуудта ажаһуугшадай эрхэ байдалые һайжаруулха ажалаа үргэлжэлүүлжэ, хүдөө газарнуудые үргэлжэ хүгжөөлгэдэ уридшалһан гуримаар мүнгэ зөөри һомолно.
Урдын буряадууд заанай дүрсые бурханайнгаа урда табидаг гуримтай байhан. Олон арадуудай заншалаар, заанай дүрсые гэртээ байлгахада, хүнэй ажаhуудалда hайн хубилалтануудые асардаг.
Светлана Намсараевна Намжилон - Буряад Уласай соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ, Ородой Холбоото Уласай эрдэм болбосоролой хүндэтэ ажаябуулагша, абьяас бэлигтэй багша, хормейстер, аман үгын зохёолнуудые шэнжэлэгшэ, хүгжэм зохёогшо. Буряад арадай уран hайханай хүгжэлтэдэ сэгнэшэгүй ехэ хубитаяа оруулһаар.
«Уринабди, нүхэд, Сабантуйдамнай оролсыт!». Эгээл иигэжэ татаар хэлээр бэшээтэй гаршаг бэдэрhээр, Сурхайта нуурай нүгѳѳ эрьедэ буруу орошоод, тѳѳрин алдабабди. Сэлэнгын аймагай Захиргааниие толгойлогшо Великтон Бабасанович: «Замдаа заалуур харахат даа, тэрээгээр лэ хүрэжэ ерэхэт», - гэжэ хэлэhэн юм. «Буряад үнэнѳѳ» түлѳѳлhэн шааюур, шууюур хүүхэд Буряадай эрдэмэй түбэй эрдэмтэн «жолоошонтой» хѳѳрэлдѳѳн соогоо тархияа эрьешэнхэй, хажуугаарнь хиидээд гарашаhан байжа, hѳѳргѳѳ бусажа, тэрэ заалуурыень арай оножо олобобди. Хэды тиигэбэшье татаарнуудай hайндэрэй эхилхын үмэнэ ошоод байбабди.
Үшөө харуулха
