Ниигэм 26 aug 2026 455

Түрэл ороной түүхэ

Бүхы дэлхэй дээрэ элдэб янзын хубилалтанууд боложол байдаг. Зарим ушарта энээнһээ боложо, хёморолдоонууд ушарна. Тиигэжэ түүхын баримтануудые хазагайруулжа, худалаар хэлэхэ дуратайшуулшье олошорно

Энэ ушараар Орос гүрэн дотор һургуулинуудта түүхэ заалгада ехэ анхарал хандуулагдадаг болонхой.

Үшөө 2023 онһоо эхил­жэ, 10-11-дэхи классууд­та түүхын хэшээлнүүд Анатолий Торкунов Вла­димир Мединский хоёрой шэнэ номоор заагдадаг болонхой. Мүн бусад классууд­та номуудые бэлдэлгэ хэдэн бэрхэшээлнүүдтэй дайрал­дана. Илангаяа үнгэрһэн сагай ба хари гүрэнүүдэй түүхэ тухай зүбөөр тааруулан, үхибүүдтэ ойлгуулха түсэб табигдана. Мүн һүүлэй хэдэн жэлдэ боложо байһан сэрэ­гэй тусхай үйлэ хэрэг тухай ургажа ябаа залуу халаанда бүхы талаһаань зүбөөр дам­жуулха тухай Оросой Юрэнхылэгшэ ном бэлдэгшэдтэ даабари үгэнхэй.

Гэхэтэй хамта Оросой регионуудта өөр өөрын түүхын номууд бэлдэгдэжэ, һургуулида заагдадаг боло­хонь. Орос гүрэн дотор 30 можо хизаар түүхын иимэ ном бэлдээ. Түрүүшүүлэй тоодо Буряад Уласай ороһониинь һайшаалтай. Тиимэһээ Бу­ряадай һурагшадта шэнэ хэшээл гарахаяа байһан һуралсалай жэлдэ дурадхаг­даха.

- «Түрэл ороной түүхэ. Бу­ряад Улас» гээд шэнэ ном нэрлэгдээ. Энэ ушараар хэ­дэн жэлдэ ажал үндэр хэм­жээндэ ябуулагдаа. 2025- 2026 онуудай хугасаада баг­шанарые бэлдэхэ һуралсал эмхидхэгдээ, - гээд, БРИОП-ой ахамад багша Аюна Дан­занова хөөрэнэ.

Энэ предмет 5-дахи классһаа үзэгдэжэ эхилхэ, жэ­лэй хугасаада 34 час үгтэнэ. Мүн 7-8-дахи классуудта 18 час үгтэхөөр түсэблэгдэнэ.

Доржи Банзаровай нэрэмжэтэ Буряадай гүрэнэй ехэ һургуулиин таһалгаряагүй һуралсалай дээдэ һургуулиин захи­рал Марина Геннадьевна Цыреновагай мэдүүлһээр, түүхын хэшээлнүүд бусад предмедүүдтэй нягта хол­боотойгоор үзэгдэбэл, һайн байгаа.

- Манай һуралсалай гу­ламта иимэ хэшээлнүүдэй түсэлнүүдые бэлдэнэ. Һаяхана Буряадай мэдээжэ уран зохёолшо Исай Калаш­никовай түрэһэн Шаралдай нютаг ошожо ерээбди. Суута зохёолыень түүхын хэ­шээлдэ дурадхажа, хамта уншажа, түүхэеэ шэнжэлхэ аргатайбди. Ахын аймагаар ябахадаа, «Кропоткиной ябаһан зүргөөр» гэһэн түсэл хээбди. Түүхын эрдэмтэд­тэ Кропоткин анархист гээд мэдээжэ. Харин тэрэ үндэр нэрэ зэргэтэй географ бо­лоно. Тиимэһээ географиин хэшээлтэй нэгэдүүлбэл, һайн байха һэн. Түнхэнөөр яба­хадамнай, түүхын багшанар үсөөн байгаа. Тэндэ физи­кын багшанар жаргаа. Юуб гэхэдэ, Түнхэнэй аймагай дэ­бисхэр дээрэ аяар табан об­серватори бии юм гэжэ олон хүнүүд мэдэнэгүй. «Космос. Физика. Тунка» гэһэн кон­курс багшанарай, үхибүүдэй дунда эмхидхээбди. Иигээд лэ түрэл нютагайнгаа түүхэ шэнжэлхэ, үзэхэ хэрэгтэй гээд һанагдана, - гэжэ Мари­на Цыренова хэлэнэ.

Автор: Борис БАЛДАНОВ бэлдэбэ

Фото: Борис Балдановай гэрэл зураг