Буряадай ниислэлдэ түрэл хэлэеэ түүрээн заадаг багшанарай дунда эрхим мэргэжэлтэн элирүүлэгдэбэ. 8 хабаадагшад сооһоо 29- дэхи буряад гимназиин буряад хэлэнэй багша Жибзема Базарова гол шан - Гран-придэ хүртөө гээд, абаһаар лэ дуулганабди.
Буряад Уласта үхибүүдые балшар бага наһанһаа түрэл хэлэндэнь һургаха талаар ажал яһала үндэр хэмжээндэ ябуулагдана гэхэдэ, алдуу болохогүй. Улаан-Үдэ хотын «Номина» гэһэн хүүгэдэй сэсэрлиг жэшээлмэ түсэлнүүдые энэ талаар эмхидхэнэ гээшэ.
Сагаан һарын үедэ Улаан-Үдын 29-дэхи буряад гимнази шагай наадаар мүрысөө эмхидхэдэг һайхан заншалтай болоһоор 8 жэл гүйсэбэ. Февралиин 22-то үнгэргэһэн арадайнгаа наада Гэр бүлын жэлдэ зорюулжа, Буряадай ниислэлэй һургуули болон сэсэрлигүүдэй түлөөлэгшэдые угтан абаба.
Захааминай аймагай Yлэгшэн нютагай эгээл аха захатан – буряадаараа 95 наhаяа угтажа байhан Буда Шултумович Шагдуржаповые Сагаалганай hайндэрөөр нютагаархидынь амаршална.
Буурал Буряадайнгаа үзэсхэлэнтэ hайхан Баргажан нютагта оршодог Лугшахаанда Очир Бухаевич, Валентина Будаевна Цыреновтэн гэжэ орон нютагтаа мэдээжэ айл бүлэ ажаhуудаг юм.
Февралиин 16 -да Буряадай Үндэһэтэнэй номой санда элитэ шэнжэлэгшэ эрдэмтэн, хэлэ бэшэгэй эрдэмэй дид – доктор Гунгаров Виктор Шагдаровичай “Буряад домогууд” гэһэн шэнэ номой түлөөлгэ баяр ёһололой оршондо үнгэрбэ. Тус хэмжээндэ буряадай түрүү хүндэтэ уран зохёолшод, эрдэмтэд, соёлой хүдэлмэрилэгшэд, сурбалжалагшад, авторай түрэһэн нютаг Хэжэнгын аймагай ажаһуугшад болон бусад зон хабаадаһан байна.
Жамьян Балданович Балданжабон 1909 оной мартын 14-дэ Шэтын можын Агын Буряад автономито тойрогой Шандали сомоной Баруун Хужартай нютагта Дамдинай Балданжабайн бүлэдэ түрэhэн юм. Нютагайнгаа эрдэмтэй үбгэн Гомбын Бобоншы үбгэндэ үзэг, бэшэг заалгажа, хуушан монголоор уншажа, бэшэжэ hураhан юм.
Байгша ондо Буряад Уласай багшанарай колледж анхан байгуулагдаһаар 100 жэлэйнгээ ойн баяр тэмдэглэнэ. Гол хэмжээ ябуулганууд намарай намжаа үдэрнүүдтэ эмхидхэгдэхээр хараалагданхай. Гэбэшье жэлэй эхинһээ ойн баярта зорюулагдаһан хэмжээ ябуулганууд факультет бүхэндэ үнгэргэгдэнэ. Энэ удаа буряад хэлэнэй болон арадай соёлой факультедтэ баярай үдэшэ үнгэрһэн долоон хоногой эсэстэ эмхидхэгдэбэ.
Буряадай Үндэһэтэнэй нэгэдэхи лицей-интернат Сагаан һарынгаа һайндэртэ ехэ харюусалгатайгар хандадаг гээшэ. Үхибүүд булта буряад хубсаһаяа үмдэжэ, тайзан дээрэһээ амаршалга, оньһон үгэнүүдээ, үреэлнүүдээ хэлэжэ баярлана.
Һүүлэй жэлнүүдтэ Буряадта аяншалга хүгжөөхын тулада уласай засаг зургаан элдэб хэмжээнүүдые абана. Тиигэхэдээ хүдөө аймагуудай эрхилһэн томо-томо хэмжээ ябуулгануудые дэмжэжэ, мүнгэ һомолдог болонхой. Буряад Уласай Аяншалгын яаман 12 муниципальна байгуулгын 19 мэдүүлгэ хараалжа, байгша ондо хаана ямар хэмжээ ябуулга дэмжэгдэхэб гэжэ дүн гаргаба.
Буряад–монголшуудай урдын заншалаар элдэб үнгэнүүдэй хажуугаар тоогой hүлдэ тэмдэгүүд шухала удха шанартай. Тоо – байдалай эхин, тоололгын онсо үүргын хажуугаар нангин hүлдэнүүдэй тэмдэг. Тоо - юртэмсын, байгаалиин нюусануудай түлхюур.
Бүгэдэ Буряадай үндэhэн соёлой эблэлэй анха түрүүшын хуралдаан 1992 оной февраль hарада болоhон юм. Тэндэ үйлын үреэр табан тээшээ таhарhан - Монгол Уласта, Үбэр Монголдо ажаhуудаг буряадуудай, мүн лэ Буряад Уласай, Үбэр Байгалай хизаарай ба Эрхүү можын түлөөлэгшэд олоороо сугларжа, арадтаа хабаатай аргагүй хэрэгтэй, шухала асуудалнуудые зүбшэн хэлсэhэн байна. Эгээл тэрэ сагһаа буряад угсаатанай ёhо заншал, соёл, гар урлал, хубсаhа хунар оёлгын болон hиилэлгын ажал эршэтэйгээр хүгжэжэ эхилээ бэлэй. Түрэл буряад хэлэеэ hэргээхэ талааршье горитой ажал ябуулагдажа захалаа һааб даа. Удаань 1996, 2001, 2011, 2016 онуудта Бүгэдэ Буряадай үндэһэн соёлой хуралнууд үнгэргэгдэhэн тухай hануулая.
Февралиин 6-да Үндэһэтэнэй номой санда Бүгэдэ Буряадай үндэһэн соёлой эблэлэй юрэнхылэгшэ Чимит Бальжинимаев нэгэдэхи дид-юрэнхылэгшэ Баяр Балдановтай хамта олондо мэдээсэлгын албануудтай уулзажа, саашадаа ябуулха ажал тухайгаа дуулгаа.
Һүүлэй жэлнүүдтэ һургуулиин музейнүүдтэ ехэхэн анхарал хандуулагдадаг болоо. Мүнөө сагта Россиин һургуулинуудай музейнүүдэй реестр дээрэ арбан дүрбэ мянган шахуу музей гэршэлгэ гараһан байна. Энэ хадаа хизаар ороноо шэнжэлэлгын, Эхэ орондоо дурлал түрүүлгын, түүхын, алдар солын болон бусад үүргэтэй музейнүүд болоно.
Бүхэдэлхэйн ЮНЕСК- ын мэдээгээр, 2050 он хүрэтэр буряад хэлэн дээрэ дуугардаг хүнүүд үлэхэгүй, хэлэн хосоржо һалаха. Тэрээнтэй хамта үндэһэн хэлэеэ мартаһан угсаатанай түүхын, соёлой эрдэнитэ баялигуудынь болон буряад арад үндэһөөрөө үгы болохо гэжэ хэлэгдэнэ.
Февралиин 2-то Буряадай гүрэнэй Оперо болон баледэй театрай танхим соо Бүгэдэ Буряадай үндэһэн соёлой эблэлэй VII хурал зарлагдаа. Энэ хуралда 456 делегат оролсоһон байна. Ганса Буряадай түлөөлэгшэд делегадууд болоо бэшэ, мүн Эрхүү можоһоо, Үбэр Байгалай хизаарһаа, хүршэ Монгол оронһоо болон Хитадай Шэнэхээнһээ хабаадагшад ерээ. Тиигэжэ энэ хуралай дэлисэ улам үргэн болгоо гэхэдэ болоно.
Урдань «Дээдын үршөөлэй буян хэшэгэй, зол жаргалай АЗА ЗАЯА орон” гээд нэрлэгдэдэг байһан, мүнөөнэйхеэр, Азиин арадуудай һарын литээр 2150 – дахи он мүндэлжэ гарахань. Мүнхэ сагай эрьесын мандалда Ногоон Модон Луу жэл морилжо, жэлэй эзэнэй хаан шэрээдэ залархань!
Үшөө харуулха
