Мүнөө гүрэн дотор ямаршье хотонуудаар болон хүдөө аймагуудаар, нютаг hуурингуудаар арад зон нэгэдэжэ, газар дайдаяа хамгаалхаяа ошоhон эрэшүүлдээ хамhалсаха гэжэ оролдоно. Волонтёрнууд гуманитарна туhаламжа бэлдэнэ, эхэнэрнүүд сэрэгэй тусхай хэрэгсэлнүүдые оёно.
Орон нютагаа һэргээхэеэ зүдхэжэ ябаһан урагшаа һанаатай залуу халаан урган бодожо байна. Тэдэнэй нэгэн – Саян Евгеньевич БАЛЬЖИРОВ. Буряад Уласай Арадай Хуралда мүнөө Сэлэнгын аймагые түлөөлжэ байһан һунгамалтай хөөрэлдөө уншагшадтаа дурадхаһан аад, түгэсхэлыень хэблүүлэнгүй үлэшэһэн байгаабди. Тэрэ хөөрэлдөөгөө шэнэлээд, Шэнэ жэлэй үмэнэ ниитэлүүлхэмнай.
Шэнэ жэлэй һайндэрэй ольһон хаа-хаанагүй үзэгдэжэ эхилээ. Улаан-Үдэ хотынгоо гудамжануудаар ябахада, эндэ тэндэ табигдаһан хасууринууд, мүльһөөр хэгдэжэ байһан дүрсэнүүд жэлэй гол һайндэрэй дүтэлхые гэршэлнэ.
Шэнэ Жэл – дэлхэйн арадуудай эгээл шухала ба дуратай һайндэрнүүдэй нэгэн юм. Урдын үндэһэн заншалнуудые нангин шажанай ба мүнөөнэй сагай бүтээлнүүдтэй холбоһон һайндэр гайхамшагта үзэсхэлэнүүдээр ба нюуса таабаринуудаар халиһан.
Декабриин 14 -дэ Ородой Холбоото Уласай Юрэнхылэгшэ В.В.Путин арад зонтой сэхэ харилсаанай пресс – конференциин үедэ Улаан -Үдэ хотодо Зүүн Зүгэй эмнэлгын хэрэг үргэнөөр хүгжөөхэ тухай хэлэһэн байна. Гүрэнэй хүтэлбэрилэгшын онсо тэмдэглэһээр, Буряад Уласта Зүүн Зүгэй арадуудай эмнэлгын шэнэ Түб байгуулагдажа, бүхы Россиин ажаһуугшадые, тэрэнэй тоодо тусхай операцида шархатаһан сэрэгшэдые, эмнэлгын хэрэгые дээдын хэмжээндэ гаргажа, һайн нүлөө үзүүлхэ аргатай.
«Алтан намар» гэһэн хүдөө ажахын һалбариин бүхэроссиин үзэсхэлэндэ Буряадай хүдэлмэрилэгшэд шалгарһан байна. Бэшүүрэй аймагай Шанага һууринай Амгалан Ринчинов болон Ивалгын аймагай Доодо Ивалга һууринай Тимур Пурбуев гэгшэд 25-дахияа эмхидхэгдэһэн хэмжээ ябуулгада хүрэл болон мүнгэн медальнуудаар шагнагдаа.
Мүнѳѳ би хотогор баян Хориин аймагай аглаг аажам Аалан нютагай ялас гэмэ дангина басаган тухай бэшэхэм. Минии ажалай герой – Толона. Энэ үнгэржэ байhан 2023-дахи жэл Толонада ехэ удха шанартай жэл байгаа, юундэб гэхэдэ, энэ басагамнай 11-дэхи классаа, hургуулияа дүүргээ, мүн баhа «Баатар, Дангина-2023» гэhэн регион хоорондын мүрысѳѳндэ хабаадажа, лауреадай нэрэ зэргэдэ хүртѳѳ ха юм. Энэ мүрысѳѳндэ бэлдэхэдээ, хэды үдэр сүлѳѳгүй ажаллааб даа, хэды hүни унтангүй хонооб! Ажалша, нэтэрүү, зоримгой, бэрхэ, шадамар хадаал лауреат боложо шадаал даа!
Байгаалидаа гамтайгаар хандан, ургажа ябаа үетэниие хүмүүжүүлгэдэ мүнөө үеын һуралсалай гуламтануудта онсо анхарал хандуулагдана. Энэ хэрэгтэ һургуулинуудай ой модоной эмхинүүд тон ехэ нүлөө үзүүлнэ гэхэдэ, алдуу болохогүй.
Ород Уласай Хүдөө ажахын яаман жэл бүри «Росси - манай нютаг» гэhэн харалга сурбалжалагшадай болон блогернуудай дунда эмхидхэдэг. «Хүдөө талмайнуудые комплексноор хүгжөөлгэ» гэhэн гүрэнэй программын бүридэлдэ эрхим авторнуудые урмашуулха зорилготой Үндэhэн шан байгуулагдаhан түүхэтэй.
Үндэһэтэнэй номой санда «Буряад үнэн» Хэблэлэй байшан «Буряадай түрүү хүнүүд» гэһэн байгша оной урилдаанай дүнгүүдые үглөөдэр, декабриин 21-дэ, үдэрэй 15.00 сагһаа соносхохонь.
Буряад оронойнгоо хойто зүгтэ оршодог, түүхэ домогоор баян Баргажанай аймаг анхан байгуулагдаһаар 100 жэлэйнгээ ойн баярые эдэ үдэрнүүдтэ тэмдэглэбэ.
Буряадай багшанарай колледжын багша Борис Жаргалович Гулгенов Үндэһэтэнэй ниитэ мэргэжэлэй «Аша габьяагынь мэдүүлнэ-2023» («Признание-2023») гэһэн шагналай «Эхэ ороной амжалта - багшын шадабариһаа» («Мастерство педагога – успех Отчизны») номинацида эрхимлэжэ урмашуулагдаба.
Байгша ондо Ород Уласта багшанарай мэргэжэл олгодог һуралсалай эмхинүүдэй 5 багшанар иимэ үндэр нэрэ зэргэдэ хүртэбэд. Далайһаа далай хүрэтэр нэмжыһэн Эхэ ороноймнай олон тоото мэргэжэлтэдэй дундаһаа Буряадаймнай бэрхэ багшын түрүүлжэ гараһандань баярламаар, омогорхомоор. Үндэр шагналыень Борис Жаргалович Гулгеновтэ ВДНХ-гай 57- дохи павильондо Ород Уласай Гэгээрэлэй яаманай сайд Сергей Кравцов барюулба.
Лев Гумилев гэhэн ородой элитэ эрдэмтэн «Этногенез ба Дэлхэйн биосфера» гэhэн ном соогоо нэгэ угсаата үндэhэн яhатан бүхэнэй бии болоод, хүгжэжэ hалбарhанай удаа hүнэжэ залирдаг тушаа бэшэhэн.
Мүнөө бидэ, буряадууд, түүхынгөө хүгжэлтын ямар шатада ябана гээшэбибди?
Мүнөө буряадай ниислэл хотодо эмхидхэгдэһэн бүхэдэлхэйгээр элитэ дархан Даши Намдаковой уран бүтээлнүүдэй үзэсхэлэн олоной һонирхол татана.
Хурамхаанай аймагай Арзгун нютагай Н. Дамдиновай нэрэмжэтэ юрэнхы болбосоролой Гааргын дунда һургуулиин багшанар болон һурагшад Эхэ байгаалида гамтайгаар хандаха, аршалха зорилготойгоор «Возрождения эко-клуба Гарга» гэһэн түсэл зохёожо, Елена ба Геннадий Тимченко хоёрой байгуулһан жасын грант шүүбэд. «Эко-клуб Гарга» гэһэн түсэл 1990-ээд онуудта Ород Уласай юрынхы һуралсалай хүндэтэ хүдэлмэрилэгшэ, Буряад Уласай габьяата багша, биологиин багша Намсалма Дугаровна Надмитовагай ударидалга доро зохёон байгуулагдаһан түүхэтэй.
Эрэлхэг сэрэгшэн, подполковник Дашибал Мункожаргаловта Оросой Юрэнхылэгшэ Владимир Путин «Алтан Одо» зүүлгэбэ. Агын талын Сагаан-Уула нютагта эдэ үдэрнүүдтэ хүлгөөтэй. Оросой Герой Дашибал Мункожаргаловай нютаг зон, түрэл гаралынь декабриин 8-да сэнхир дэлгэсынгээ урда һуужа, сэрэгшэдтэ гүрэнэй шагналнуудые барюулгын баяр ёһолол сэдьхэлээ хүдэлгэн байжа хараа, түрүү хүбүүгээрээ бахархан, баярлан байгаа. Бишье Кремлиин Ехэ ордоной Георгиевско танхим соо Оросой Юрэнхылэгшэ Владимир Путинай Оросой Геройнуудта «Алтан Одо» зүүлгэһэн тухайнь сурбалжалагшадай бэлдэһэн хөөрөө дахин-дахин харанаб.
Соёлма Дондокова Яруунын аймагай Нарһата hууринда түрэһэн. Шэтын медицинскэ академи дүүргээд, Буряадай гүрэнэй университедтэ терапиин мэргэжэлээр интернатура гараа. Эрхүү хотодо гастроэнтерологиин ординатура ба диетологиин эхин специализаци гараһанай удаа 15 жэлэй туршада Н.А.Семашкын нэрэмжэтэ Республиканска клиническэ больницада врач-гастроэнтерологоор хүдэлнэ. Байгша ондо «Жэлэй эрхим эмшэн» гэһэн уласай конкурсдо хабаадажа, «Эрхим терапевт» номинацида илажа гараһандаа баяртай.
Буряад нютагтамнай ёһотой янгинама хүйтэнэй хаhа ерээ
Үбэлэй хүйтэн буужа ерэбэ газаамнай.
Хагсуу hалхин хайраад абана нюурыем.
Һулаар игааhан хөөhэтэhэн наранай
Хөөбэр элшэн hаргаанагүй нюдыем…
Сэнхэг уурал аман сооhоом будараад,
Хасарыем хайража, хамарыем шэмхэнэ.
Жабар хүйтэн агаар шүүрэн бадараад,
Хиитэhэн дайдаар хагсуурдажа эшхэрнэ…
Саhаар хушаатай дайдам сүм хүрөө.
Гэрнүүдэй үрхэhөө таталдана утаан.
Хада руу ошоhон ангуушанай мүрөөр
Адуун hүрэг hубарилдана удаан…