Далай багша үргэлжэ ном табижа байдаг гээд мэдэнэбди. Һаяхана Энэдхэгэй Бодхгая хотодо үндэр түрэлтэ багшатай ээлжээтэ уулзалга үнгэрөө. Тэрээндэ оролсоһон Буряадай бүлэг һүзэгшэдэй дунда “Буряад үнэн” Хэблэлэй байшанда бидэнтэй суг хүдэлдэг Оюнтуя Алымбаева ябалсаа гээд дуулгаа бэлэйбди - дэлгэрэнгы хөөрэлдөө урдахи дугаартаа толилоо һэмди.
Сагаан һарын шэнын 1-һээ эхилээд, үбгэд хүгшэдөө, аба эжыгээ, ахамад зоноо иигэжэ тусхай гуримаар амаршалха ёһо бии гэжэ һануулая.
«Амар мэндэ» гэһэн ниитэ гаршаг доро тус мүрысөөн «Бурятия» зошод буудалда эмхидхэгдэбэ.
Буряад – монголшууд эртэ урдын сагhаа элдэб янзын үзэл үзэжэ, гайхамшагтай мэргэнээр урдахи байдалаа тухаймжалан мэдэдэг байhан гэжэ эли. Шэнэ жэлые угтахынгаа урда тээ залуушуулай гэрлэхэдэ, үхибүүнэй мүндэлхэдэ, дайн дажарта мордоходоо г.м. шухала үйлэ хэрэгүүдэй үедэ заабол үзэл үзэдэг байhан гуримтай.
Хониной дала, дотор органуудые, шагайн яhа, шулуунуудые, үндэр хабсагайнуудай болон агы нүхэнүүдэй ханын урдын хүнүүдэй зурагуудые, түмэр, гал, уhа, шара тоhо г.м. элдэб зүйлнүүдые хэрэглэдэг hэн ха. Мүн лэ номо hаадагай хүбшын зэдэлээгээр ерээдүйн үйлэ ябадалнууд тушаа мэдэдэг байhан заяатай.
Үбэр Байгал ехэ үйлэ хэрэгтэ бэлдэнэ: июлиин 4-дэ Ага тосхондо hур харбалгаар Оросой Уласай чемпионат эхи абаха.
Арад зоной эрхэ хамгаалха талаар аша туһа үзүүлһэн олониитын болон засагай эмхинүүдэй түлөөлэгшэдые нёдондо жэлэй ажалайнь дүнгөөр Баярай бэшэгүүдээр шагнаба.
Буряад Улас - 100 жэл / Сагаалган Совет үедэ. “Сагаан эдеэн дэлбэржэ, Сагаалгамнай эхилбэ!», «Он бүри омог дорюун сагаалжа, ногоолжо байял даа!», «...буруунтнай булшантай, даагантнай далантай ондо орохонь болтогой!» гэхэ мэтэ баярай үгэнүүдые бидэ Сагаан һарын һайндэртэ юрөөнэбди.
1989 оной февралиин 15. СССР болон хүршэ Афганистан гүрэнэй хоорондохи хилэ. Узбек ССР-эй Термез хотодо «Найрамдалай» хүүргэ дээгүүр 40-дэхи армиин һүүлшын сэрэгшэд һубарин гарана.
Буряад Уласай 100 жэлэй ойн баярта зорюулан, “Буряадай түрүү хүнүүд - 2023” гэһэн конкурс энэ үдэрһөө – февралиин 22-һоо соносхогдоно.
КОНКУРСЫН ГОЛ ЗОРИЛГО: Ажабайдалдаа, ажал хүдэлмэридөө һайн һайхан жэшээ болоһон, гүнзэгы зөөлэн сэдьхэлтэй, үндэр хурса бэлигтэй, сэбэр гоё хүнүүдые зураглан харуулжа, олоной анхаралда дурадхалга.
Буряад ороной түлөөлэгшэд республикын аяншалгын сайд Алдар Доржиевай хүтэлбэри доро «Visit Mongolia» гэһэн хуралдаанда хабаадаа. Энэ ехэ албан ёһоной хэмжээ ябуулга Улаан-Батарта февралиин 14-һөө 19 болотор үнгэрөө.
Улаан-Үдын ажаһуугшадай гэр байранууд үерэй үедэ уһанда абтахагүйн тулада хаалтанууд баригдажа байнхай. Энэ жэл бүхы ажалнууд дүүргэгдэхээр хараалагдана.
Буряад-монголшуудай эгээн ехээр хүлеэн баярладаг, угаа ехээр бэлдэдэг баярта үдэр - Сагаалган мүн. Сагаалганда хүн бүхэн нэгэ наһа нэмэдэг. Сагаалганда үндэр наһатай түрэл түхэмөө заабол золгодог.
Yшɵɵ буряад-монголшуудай элинсэгүүд – хүннүүд тэнгэриин одо мүшэдэй хүдэлɵɵгɵɵр ажаhуудалаа зохёодог байhан түүхэтэй. Дайн байлдаа эхилхэ, шэнэ гэр бодхоохо, үргэл мүргэл үйлэдэхэ гэхэ мэтын бүхы шухала ушарнууд заабол зурхайшын айладхаhан саг болзорто тааралдуулдаг байhан гэжэ эли. Yзэг бэшэггүй хүннүүд планетэнүүдые монсогор түхэлтэй, нарые тойроод хүдэлдэг гэжэ хаанаhаа мэдэдэг байгааб?
Ирагуу найрагшын эгэшэ Любовь Нимбуева энэ үүсхэл гаргаа.
Дэлхэйн бүхы арадуудай үндэhэн заншалда гарнуудаа барисалдаад, түүдэгэй гал тойрожо, аялга дуутайгаар дүхэриглэн хатардаг заншал бии. Ородой - хоровод, болгар арадай – хоро, молдави яhатанай – хорэ, македон яһатанай – оро, грузин арадай – хоруми, буряад арадай – ёохор болон бусад дууhашагүй олон нэрэнүүдтэй хатар урдын сагhаа хаа-хаанагүй дэлгэрhэн.
«Уһыень уугаа хадаа ёһыень дахаха гэдэг хадань февралиин 21-дэ сагаалхаяа бэлдэжэ байнабди. Харин январиин 22-тошье баһал табаг, тэбшэеэ түхеэржэ, бэе бэеэ золголсоо һэмди», - гэжэ Буряад орондо ажаһуудаг Шэнэхээн нютагайхидай эблэлэй гэшүүн Эрдэниин Намсалмаа хөөрэнэ.
Февралиин 4-дэ Нари үбшэнтэй тэмсэлэй уласхоорондын үдэр тэмдэглэгдэдэг. Тэрэнэй хэмжээндэ Буряад Уласта февралиин 4 – hөө 28 хүрэтэр үдэрнүүдтэ нари үбшэнтэй тэмсэлэй hара соносхогдоhон байна. Энэ шухала хэмжээн тухай Буряад Уласай габьяата врач, дээдэ зэргын мэргэжэлэй зиндаатай эмшэн, Улаан -Yдэ хотын 5-дахи больницын ахамад врач Мансорунова Людмила Ринчиновна хɵɵрэжэ үгэбэ.
Бэлигтэй уран зохёолшодой нэгэн
Чимит Цыдендамбаев буряад уран зохёолой хүгжэлтэдэ ехэ нэмэри оруулhан бэлигтэй уран зохёолшодой нэгэн болоно. Мүнөө 2023 ондо Ч. Цыдендамбаевай түрэhөөр 105 жэл тэмдэглэгдэнэ. Манай буряад литературын классик болоhон Ч. Цыдендамбаев олон тоото шүлэглэhэн, үргэлжэлhэн зохёолнуудые бэшэhэн байха юм.
Харгын дүрим эбдэһэн жолоошод ялада унадагынь мэдээжэ. Ялада унаһан эрхэтэн хуулиин ёһоор үгтэһэн сагай болзорто тэрэнээ хааха аргатай.
Үшөө харуулха
