Буряадууд хэр угһаа бүмбэр сагаан хонинойнгоо хүбэн зөөлэн нооһо ээрэжэ, даража, мүн арһа шүрбэһыень элдэжэ, дулаахан шэмэгтэй хубсаһа хунар оёжо, үмдэжэ ябаа. Хэдэн жэлэй урдахана энэ урлалаар хүн зон һонирхожо эхилээд, элдэб олон шанар һайтай хубсаһа хунар, гутал, унтари хэбтэриин хэрэгсэлнүүдые бүтээдэг болонхой. Үнгэрэгшэ амаралтын үдэрнүүдтэ ээлжээтэ «Дулаан шэмэг» гэһэн урилдаан боложо,эрхимүүдые элирүүлбэ.
Эрбэдтэ зорюулагдаһан экологическа урилдаан эдэ үдэрнүүдтэ түгэсэбэ. Түнхэнэй Үндэһэтэнэй хүреэлэн энэ хэмжээ ябуулга эмхидхэжэ, үхибүүдэй 1 мянга 100 гаран ажал ерээ гэжэ мэдээсэнэ.
Түнхэнэй аймагай Шэмхын интернат-һургуулиин 10-дахи классай шаби Намина Аюшеева Бүхэроссиин хэмжээ ябуулгада түрүүлжэ гараба. Россиин арадуудай үндэһэн хэлэнүүдэй дээдэ һургуулиин эмхидхэһэн урилдаанда хабаадагшад түрэл соёл, заншал тухай ород хэлэн дээрэ найруулан бэшэхэ, мүн ород яһатанай соёл, заншал тухай өөрын хэлэн дээрэ хөөрэхэ гуримтай байгаа.
Буряад хэлэнэй ба уран зохёолой бэлигтэй багша Соёлма Саяновна Базаровагай ударидалга доро нютагайнгаа ородуудай заншал тухай найруулга Намина буряад хэлэн дээрэ дурадхаа.
Үнгэрэгшэ һарын 18-19-эй үдэрнүүдтэ Эжэл мүрэнэй эрье дээрэ түбхинэһэн Казань хотодо гүрэнэй архивуудай мэргэжэлтэдэй Бүхэроссиин суглаан болоһон байна. Архивай талаар федеральна агентство, Татарстан Уласай Архивай талаар гүрэнэй хороон гэгшэд тус хэмжээ ябуулга эмхидхээ. Татарстанай ниислэл Казань хотодо үнгэргэгдэһэн суглаанда Буряадаймнай гүрэнэй архивай захирал Бутит Цыдыпмункуевна Жалсанова, архивай ахамад хадагалагша Наталья Викторовна Зангеева хоёр хабаадажа ерэһэн байна.
Буряад Уласай ажаhуугшад социальна хэлсээнэй тусхай программын туhаламжаар ажал олохо аргатай. Тэдэ зондо байhан мэргэжэлээрээ хүдэлхэ гү, али гэбэл, шэнээр hураха арга олгогдоно. Мүнɵɵдэрэй байдалаар, 300 гаран хүн ажалтай болонхой.
Буряадай эрдэмтэд «Мүнɵɵнэй эмнэлгын хүнэй бэеын шудалал: онсо шэнжэ, зорилго ба арга боломжонууд» гэhэн уласхоорондын X интердисциплинарна эрдэмэй симпозиумдо хабаадаба.
Һаяхан Үндэһэтэнэй номой санда түмэн арадайнгаа түүхэтэй, ажабайдалтай, уран үгын баян жасатай саг үргэлжэ танилсуулжа, уншагшадайнгаа дура сэдьхэл буляаһан «Байгал», «Байкал» сэдхүүлнүүдэй («Буряад үнэн» Хэблэлэй байшанай дэргэдэ) байгуулагдаһаар 75 жэлэй ойдо зорюулагдаһан үдэшэ үндэр хэмжээндэ үнгэргэгдэбэ. Буряад Уласай габьяата зүжэгшэн Лариса Шаралдаева («Байгал» театр) морин хуурай аялгаар бултаниие амаршалаа.
Буряад-монголшууд үнеэнэй hү эдеэнэй дээжэ гэжэ шүтэдэг түүхэтэй. Хэдышье үнэтэй, хоморой эдеэгээр дүүрэн хүндын шэрээ дээрэ сагаан эдеэн (hүн, тоhон, зɵɵхэй, үрмэн, тараг г.м.) үгы байбалнь, тэрэниие хооhон шэрээ гэжэ манай элинсэгүүд тоолодог байhан. Мүн үнеэнэй hүн – бурхан сахюусадтаа үргэдэг сэржэмэй дээжэ. Холо ойрын аян замда гарахадаа, ажабайдалдаа тохёолдоhон элдэб hаад тодхорые усадхахын тулада hү үргэжэ арюудхадаг заншалтайбди. Yнеэнэй hүн - ёhото эди шэдитэ эдеэнэй дээжэ!
Хүндэтэ уншагшад! Мүнөөдэрэй манай хойморой хүндэтэ айлшан - Бадмаева Лариса Батоевна, хэлэ бэшэгэй эрдэмэй доктор, доцент, Россиин эрдэмэй академиин Сибириин таhагай Монголые, буддын шажан ба Түбэдые шэнжэлэлгын институдай эрдэмэй хүтэлэгшэ мэргэжэлтэн.
Хэдэн хэлэнүүдые шудалhан лингвист буряад арадай уг изагуурай үндэhэн заншалта зохёолнуудые, түүхын баримтануудые шэнжэлэлгын хэрэгтэ бүхы хуби заяагаа зорюулна. Элитэ эрдэмтын үргэн ехэ хүдэлмэринүүдэй ашаар буряад арадай алтан абдарай сэнгүй баялигууд – түүхын бэшэгүүд шэнээр ами абан мүндэлжэ, нара харан хэблэгдэнэ.
Залуушуулай болон аяншалгын һалбарида удаахан сагай туршада ажаллажа байһан Эрдэни Дымчиковые яһала олон зон таниха, мэдэхэ болонхой. Тэрэ гансашье тус һалбарида ажаллаа бэшэ, харин олониитын тоогүй олон түсэлнүүдые зохёогоод бэелүүлһэн байха. Улаан-Үдын захиргаанда, һүүлээрнь Засагай газарта хүтэлбэрилхы тушаалнуудта ажаллахадаа, сайдай орлогшо болотороо ургаа. Харин мүнөө Эрдэни Чимитович Дымчиков өөрын эмхи байгуулаад, холо ойроһоо бууһан олон тоото айлшадта, мүн нютагайнгаашье зондо һонирхолтой аяншалгануудые үнгэргэнэ. Буряадайнгаа ямар нютагуудаар ябажа, айлшадые амаруулна гээшэб гэжэ һонирхоһон байнабди.
Оһын аймагай Бэлшэр һууринда үхибүүдэй уран һайханай һургуулиин байшан шэнэлэгдэнэ. Байгша оной март һарада эхилһэн заһабарилгын ажалнуудта гүрэнэй болон Эрхүү можын мүнгэн санһаа 29 сая түхэриг һомологдоһон байна.
Агын Буряадай тойрогой мяха үйлэдбэрилдэг комбинат алтан медаляар шагнагдаба.
Буряад хэлэндэ зорюулагдаһан аймагай һайндэрые Хужарай юрэнхы болбосоролой һургуули угтан абаба.
Иимэ гаршагтай хэмжээ ябуулга Улаан-Үдэ хотын 63-дахи һургуулиин дэргэдэ үнгэргэгдэбэ. Буряадай ниислэлдэ эмхидхэгдэһэн буряад хэлэнэй габшагай һарын дүнгүүд тэндэ согсологдоо.
Октябриин 30 манай гүрэнэй түүхын хуудаһанда онсо һуури эзэлдэг. Энэ үдэр хардалга хамалганда ороһон зониие дурсан һанадаг. Буряадай ниислэл Улаан-Үдэдэшье энэ удаа заншалта хэмжээ ябуулга үнгэргэгдэбэ.
Загарайн аймагай Новая Брянь һууринда хүдэлдэг байһан үйлэдбэриин талмай дээрэ ажал ябуулагдажа эхилхэнь.
Сэрэгтэ татагдаһан эрхэтэдтэ нэгэ дахин үгтэхэ региональна түлбэри Буряад Уласта 150 мянган түхэригэй хэмжээндэ тогтоогдонхой.
Сэрэгэй албанда татагдаһан Буряад ороной эрхэтэдтэ тусхай техническэ түхеэрэлгэнүүдые болон хэрэгсэлнүүдые, хубсаһа хунар абахын тула үйлэдбэринүүд болон наймаанай эмхи зургаанууд 56 сая түхэриг суглуулжа дамжуулаа.
Буряадаймнай Ахын аймагай бэелүүлһэн түсэл Бүхэроссиин аяншалгын һалбариин урилдаанда түрүүлбэ. «Һоёдой баялиг - Ильчир» гэһэн аяншалгын түсэл олоной һайшаалда хүртэбэ. Үсөөн тоото һоёд арадуудай түүхэ, соёл харуулһан «Ильчиp» этномузей 2009 ондо Сорог һууринда байгуулагдаһан юм.
Буряад хэлэнэйнгээ түлөө оролдожо, тодорхой үйлэ хэрэгүүдые бэелүүлжэ байһан зон үнгэрhэн долоон хоногой гарагай табанда буряад хэлэнэй габшагай hарын түгэсхэлэй найрта сугларба. Бүхэли hарын туршада Буряадаймнай hуралсалай хамаг эмхинүүдтэ үнгэргэгдэhэн элдэб харалга, мүрысөөнүүдэй дүнгүүдэй согсологдоходо, гол түлэб сэсэрлигүүдэй, hургуулинуудай буряад хэлэнэй багшанар, тэдэнэй шабинар, мүн гэртэхин эдэбхитэй хабаадалсаа. Буряад Уласай арадай дуушан Билигма Ринчиноватай суг Бадма Гомбожапов болон залуу дуушан Чингис Иванов гурбан «Аялгата hайхан буряад хэлэмнай» гэhэн дуу hүр жабхалантайгаар гүйсэдхэжэ, буряад хэлэнэй hайндэр нээбэ. Түрэл хэлэнэйнгээ хүгжэлтэдэ өөрынгөө хубитаяа үдэр бүри оруулжа байдаг хүн зон энэ үдэр сугларжа, зүжэгшэдэй болон үхибүүдэй бэлдэһэн тоглолто сэдьхэлээ хүдэлгэн байжа харабад.
Үшөө харуулха
