Урмыень һануулан

Эсэгэ ороноо хамгаалгын Агууехэ дайнай ветерануудта майн 9-эй һайндэртэй дашарамдуулан,  гүрэнһөө тэдхэмжэ үгтэхэ. Далан долоодохи Илалтын һайндэрые угтуулан, иимэ түсэл зохёогдобо.

Ниигэм 20 apr

Хилэ нээгдээ

Монгол ба Росси гүрэнүүдэй хилэ нээгдэбэ. Нэгэ сүүдхын туршада 80 авто- унаа, 370 гаран хүн хилэ гарана.  

Ниигэм 20 apr

Ирагуу шүлэгэй долгин дээрэ

Үнгэрэгшэ долоон хоногой эсэстэ Улаан-Үдэ хотодомнай «Шэнэ Үе» гэһэн һонирхолтой түсэл бэелүүлэгдэбэ.  «Буряад үнэн» Хэблэлэй байшан 101-дэхи хабараа угтан, мүн «Байкал», «Байгал» сэтгүүлнүүдэй 75 жэлэй ойн баяртай дашарамдуулан,   тус хэмжээ ябуулга эмхидхэбэ. Уран үгын болон уянгата хүгжэмэй үдэшэ Ородой агууехэ ирагуу найрагша Александр Сергеевич Пушкинай нэрэмжэтэ сэсэрлиг соо үнгэргэгдэжэ, олоной анхарал татажа шадаһан байна.

Ниигэм 20 apr

«Шэнэ үе»: 101-дэхи хабар

2021 оной декабрь һарада «Буряад үнэн» сонин 100 жэлэйнгээ ойе тэмдэглээ. Буряадай эгээл урданай сониной түүхэдэ шухала удха шанартай энэ үе шатын үргэлжэлэлдэ эршэ хүсэнэй, залуу наһанай һүлдэ болгожо, «101-дэхи хабар» гэһэн түсэл үүсхэгдэбэ гээшэ.  

Ниигэм 15 apr

Ветерануудай гэгээн дурасхаалда

Захааминай аймагай Санага нютагта Эсэгэ ороноо хамгаалгын Агууехэ дайнай ветерануудай гэгээн дурасхаалда зорюулагдаһан  тамирай ехэ найр - волейболоор уласай III турнир мартын хуушаар үнгэргэгдөө.  
2019 онһоо жэл бүри үнгэргэгдэдэг энэ заншалта болоһон дурасхаалай урилдаан Эсэгэ ороноо хамгаалгын Агууехэ дайнай ветерануудай түрэл гаралнуудай, аха дүүнэрэй, үри хүүгэдэй  тэдхэмжээр үнгэрдэг юм.

Ниигэм 15 apr

Үльгэрэй орон

Камчаткын галта ууланууд
Байгаалиин үзэгдэлнүүдэй гайхамшагта зүйлнүүдэй нэгэн галта ууланууд болонхой. Олон тоото мэргэжэлтэд, илангаяа геологууд, сурбалжалагшад, тэдэниие мянган жэлэй хугасаада шэнжэлхэеэ оролдоно. Мүн аяншалагшад заал һаа галта уулануудые өөрын нюдөөр харахаяа һанадаг.

Ниигэм 15 apr

Дайшалхы замынь омогорхол түрүүлнэ

Байгша оной майн 9-дэ Агууехэ Илалтын 77 жэл гүйсэхэнь. Буряад ороноймнай 120 мянга гаран сэрэгшэд Эсэгэ ороноо хамгаалгын дайнай дүлэн соогуур гараһан юм. Хэды олон хүн баатаршалга гаргажа, гүрэнэй шагналда хүртэнхэйб даа. Харин зарим ветерануудай дайшалхы зам Совет засагай үедэ анхарагдангүй үлэшэһэн байна.

Ниигэм 14 apr

Үльгэрэй орон

Санкт-Петербург хотын олоной дуратай үзэсхэлэнтэ газарнуудай нэгэн хадаа Ордоной (Дворцовый) хүүргэ болоно. Петербургын түбые Васильевска олтирогтой холбоно, хоёр эрье уруу үргэгдэн хубаардаг.
Ордоной уһанай эрьеын болон Үбэлэй Ордоной нэрэнүүдһээ Ордоной хүүргэ гээд нэрлэгдээ. Томо Нева гол дээгүүр татагданхай.

Ниигэм 14 apr

Баянголой баатарнууд

Семёновтоной гэр бүлэһөө одхон Доржо хүбүүниинь тээли ахатаяа адли артиллеридэ алба гараһан. Доржо Семёнов 1942 оной үбэл дайнда татагдаад, Забайкалиин фронтын  210-дахи буудалгын дивизидэ алба хэжэ эхилээ. Танкнуудые усадхалгын 644-дэхи полкын майор Котовой ударидалга доро сержант Доржо Семёнов артиллериин томо буунай командираар томилогдоо.
36-дахи арми ерээдүй байлдаанай тала руу гараха түсэб эртээнһээ бэлдэжэ эхилээ.

Ниигэм 14 apr

Угаа уһанда хаяагүй

Хүн түрэлтэн гээшэ энэ дэлхэй дээрэ хүнэй бэе оложо түрөөд, хүгжөөд, өөрынгөө мүр сараа олон жэлэй туршада үлөөдэг жаматай юм даа. Хэншье һаа үтэлхэ наһанай дабаан дээрэһээ, угаа залгуулжа ябаһан үри хүүгэдтээ олоһон дүй дүршэлөө дамжуулдаг гээшэ аабза. Энэ жэлэй эхиндэ эгээл иимэ зорилготойгоор бэшэгдэһэн «Түүхэеэ һанан - урагшаа дабшаха. Будатан» гэжэ шэнэ ном «нара хараба». Тус ном дотор Хурамхаанай аймагай Гаарга нютагай ажаһуугшадай түүхэ зураглагдана. Автор мэргэжэлтэ уран зохёолшон бэшэшье һаа, өөрынгөө намтар дээрэ үндэһэн арадайнгаа гүн сооһоо дамжан ерэһэн һургаал заабаринуудые, нютагайнгаа арад зоной ажабайдал, тэдэнэйнгээ угай һарбаалжан тухай шадамар бэрхээр харуулжа шадаа.

Ниигэм 14 apr

Эрдэмтэнэй нэрэ мүнхэ

“Буряад үнэндэ” ажалайнгаа намтар эхилээд, хожом хойнодоо элитэ ехэ эрдэмтэн болоһон Даша Дашапылович Лубсановай 100 жэлэй ойн баяр түрэһэн нютаг Харганаадань апрель һарын 8-да тэмдэглэгдээ. Түрэлхидынь, Буряадай эрдэмэй түбэй түлөөлэгшэд, Сэлэнгын аймагай засаг зургаан, багшанар энэ хэмжээ ябуулгада эдэбхитэйгээр оролсоо.

Ниигэм 13 apr

Улаан Ахын улад урагшатай

Ахын аймагай эгээл холын Хужар, Алаг Шулуун, Бүрэнгол нютагуудай ажаһуугшад ажалаа хамтаран хээд байдаг. “Бурэнгольское” гэһэн хүдөөгэй сомон дарга Туяна Анатольевна Самбяловагай тэмдэглэһээр, эндэхи арад зон өөһэдөө эдэбхи үүсхэл гаргажа, ажалаа эршэмтэйгээр  ябуулдаг. Тиимэһээ эндэ аяар зургаан ТОС тоологдоно. 2021 оной уласай урилдаанда тэдэ булта шалгарһан байна.

Ниигэм 13 apr

Борсо, борсын шүлэн

Мяханайнгаа гутахагүйн тула айлнууд декабрь, январь соо тэрэнээ 30-40 см тухай гонзогороор жүһөөд, шэниисын талха түрхеэд, амбар соо үлгэжэрхихэдэнь, тэрэнь һэбхигэр, зөөлэншэгөөр хатадаг байһан. Энэмнай борсо болоно. Борсолһон мяхан үни удаан хадагалагдадаг байгаа.

Ниигэм 13 apr

Мяхашье шарахань хорюултай

Хабарай дулаан хаһын буужа ерэһээр, арад зомнай зуһаландаа, хүдөө буусануудтаа гаража, ажалаа эрхилдэг заншалтай. Хуурай хагда ногоогоо хуряаха, газараа эдлүүрилхэ ажалнууд олон. Тэрэнэй хажуугаар амаржашье үрдидэг.

Ниигэм 13 apr

Амаралтын хаһа ойртоно

Удангүй  һургуулиин хаһа дүүрэжэ,  зунай амаралтын үе эхилхэ. Энэ сагта гэртэхин хүүгэдээ элдэб элүүржүүлгын газарнуудта амаруулха гэжэ оролдодог.

Ниигэм 13 apr

Долоон хамбын домог

Асагадай (Шулуутайн) дасанда  һуража гараһан хамба ламанар тухай “Долоон хамбын домог” гэжэ ном хэблэгдэбэ.  Номтой танилсалга эдэ үдэрнүүдтэ Буряад Уласай түб номой санда болоо юм. Ном соо  Шулуутайн (Асагадай) дасанда XIX–XX зуун жэлнүүдэй уулзуурта һуража гараһан хамба ламанарай ажаябадал, ашата һургаалнууд, олониитын, ниигэмэй талаар ябуулһан ажал хэрэгүүд тухай дэлгэрэнгыгээр хөөрэгдэнэ.
Номой автор - Жалсанова Ганжитма Цыреторовна. Тэрэ Загарайн аймагай Асагад нютагта 1949 оной  январиин 1-дэ Цыретор Раднаевай арбан үхибүүтэй үнэр баян бүлэдэ түрөө. Доржо Банзаровай нэрэмжэтэ Буряадай багшанарай дээдэ һургуули дүүргээ. Россиин габьяата багша. Үндэһэн һургуули хүгжөөлгэдэ аша габьяа гаргаһанай түлөө Сибириин Хүндэлэлэй номдо оруулагданхай. «Асагад ‒ мүргэлэй нангин газар» гэһэн ном хэблүүлжэ гаргаһан юм. Мүн баһа тэрэнэй зохёоһон шүлэг дуунууд тоонто нютагаа, эхэ эсэгэеэ, үнэн сэхэ нүхэдөө магтан дуулана, түрэлхидэйнгөө болон арад зонойнгоо урдахи нангин үүргэ тухайшье хөөрэнэ.
«Буряад үнэн» мэдээсэлэй албан


Ниигэм 8 apr

Онсо хүүгэдые һурган хүмүүжүүлнэ

Хабарай дунда һарын 2-то аутизм тухай мэдээсэл дэлхэй дээрэ тараагдадаг юм. Һүүлэй хэдэн жэлэй туршада тус үбшэнтэй зон ехэ олошорно гэжэ тоо баримтанууд хэлэнэ. Мүнөө 54 хүүгэдэй 1-иинь аутизмтай гэжэ тус үбшэниие хинаха түб (США) дуулгана.

Ниигэм 8 apr
Үшөө харуулха