Мүнөөнэй эрдэмтэдэй приборнууд дуу абяануудые «харадаг» болоhон. Тиигээд буддын шажанай маани тарнинуудай абяанай долгинууд айхабтар аятай hайхан ба хүсэтэй элшэ гэрэлтэй гэжэ гэршэлэгдэhэн байна. Мүн лэ нангин субаргануудай сасарhан элшэнүүд маани тарнинуудтай нэгэ адли долгинуудтай гэжэ эрдэмтэдэй приборнууд харуулдаг.
Михей Ербановай нэрэмжэтэ Буряадай аграрна колледж байгуулагдаһаар 95 жэлэйнгээ ойн баярые тэмдэглэжэ, амаршалгын һайхан үгэнүүдые тогтоон абана. Элдэб онуудта мэргэжэлтэй болоһон зон һуралсалай гуламтада декабриин 1-дэ айлшаар бууһан байна.
«Бурятия» гэһэн уридшалан хүгжэлтын дэбисхэрэй резидент Байгалай нимгэн түмэрэй компани апрель һараһаа ноябрь болотор «Бурятмяспром» гэжэ уласай эдеэ хоолой түрүү үйлэдбэринүүдэй нэгые 6 000 000 шахуу консервын баанхануудаар хангаһан байна. Тэрэнэй хажуугаар түрүүшын парти баанханууд Үбэр Байгалай хизаарай мяханай үйлэдбэридэ эльгээгдэбэ. Саашадаа тиимэ үйлэдбэринүүдэй тоо олошоруулхаар түсэблэгдэнэ.
Буряад – Монголой түүхын бэшэгүүд Чингисхаанай эсэгэ Есүүхэй баатар хэтэ сохижа гал носооhон, Үүлэн хатан тэрэнииень бадарааhан гээд түүрээдэг. Тиимэ бэшэгүүд соо галай соло дуудаhан үгэнүүдэй удаа ямар –нэгэн хүсэл зорилго, hанаhан хэрэг урагшатайгаар бэелүүлхын тушаа гуйлтануудтай байдаг ха.
Манай үбгэ эсэгэнэр илангаяа үндэрөөр номин шулуу сэгнэдэг байһан. Мүн лэ тус шулуун Түбэдэй буддын шажанай ехэ багшанарай, Египедэй фараонуудай, Америкын индейцүүдэй г.м. нангин заншалта шулуун юм.
1998 онһоо манай гүрэндэ “Эхын Үдэр” гэһэн Уласхоорондын һайндэр тэмдэглэгдэжэ эхилһэн. Дэлхэйн бүхы арадуудай ёһо заншалда Эхэ – нангин һүлдэтэй, эгээл һайхан үгэ. Эхэ – хамагай эхин, наранай – элшэ, хүн бүхэнэй заяанай одото сахюусан.
Даши Намдаковой «Гэртээ бусаһан харгы» (6+) гэһэн үзэмжэ- выставкэ Ц. Сампиловай нэрэмжэтэ Уран зурагай музейдэ олоной һонорто дэлгээгдэбэ. Дабтагдашагүй гүн удхатай хүдэлмэринүүдээрээ дэлхэй дүүрэн мэдээжэ болоһон элитэ уран гартанай зохёохы замда энэ үзэмжэ зорюулагдана.
I Пётр хаанай үедэ, 1701 ондо, мүнөөнэй Үбэр Байгалай хизаарай Нэршүү хотын дэргэдэ Росси дотор түрүүшын сагаан мүнгэнэй нөөсэ булашанууд олдожо, тэндэ эрдэнитэ түмэр үйлэдбэрилгын завод баригдаһан түүхэтэй.
1998 онһоо манай гүрэндэ “Эхын үдэр” гэһэн уласхоорондын һайндэр тэмдэглэгдэжэ эхилһэн. Дэлхэйн бүхы арадуудай ёһо заншалда Эхэ – нангин һүлдэтэй, эгээл һайхан үгэ. Эхэ – хамагай эхин, наранай элшэ, хүн бүхэнэй заяанай одото сахюусан.
Һүүлэй үедэ буряад үүлтэрэй мал аймагуудаар олон боложо байна. Ерэхэ жэлһээ “социальна” үхэрнүүд улад зондо тараагдажа эхилхэнь. Энэ үүлтэртэ үхэр бэеэрээ тиимэшье томо бэшэ аад, харин манай Сибириин уларилда тааруу, туруугаараа газар малтажа, хоолоо олодог.
Шагай наадаар мүрысөөн Түнхэнэй аймагта үнгэрһэн долоон хоногой эсэстэ болоһон байна. Энэ үйлэ хэрэгтэ хабаадахаяа 10 гаран һуралсалай гуламтын 70 гаран үхибүүд Зүүн- Мүрэнэй дунда һургуули хүрэжэ ерээ. Тус хэмжээ ябуулга шагай нааданай Түнхэнэй аймагай дэбисхэр дээрэ хүгжэжэ байһые харуулна.
Хоридохи зуун жэлэй түүхэдэ эгээл шуһата дай үүсхэжэ, Эхэ орондомнай добтолон ороһон хархис фашистнуудые бута сохилсоһон, улаан шуһаа урдахуулан, хара шуһаа хаюулан ябажа, үрөөһэн гаргүй үлэбэшье, Саяан үндэр уулынгаа хормойдо түбхинэнхэй үлгы тоонто Түнхэнөө бусажа ерэһэн Пётр Степанович Дёмин дүлэтэ тэрэ сагһаа хойшо тэбхэр наян жэлэй үнгэрхэдэ, дариин үнэр дахин үзэгдэхэ, тэрэ дайнда сүлөөлһэн газартань – Донецкын дайдада дайсад дахяад бии боложо, зэмэгүй зониие хюдажа захалха гээд ой ухаандаашье оруулаагүй.
Буряад Уласай Хүдөө ажахын ба эдеэ хоолой яаман байгуулагдаһаар 100 жэлэйнгээ ойн баяр тэмдэглэбэ. Энэ ушараар хүдөө нютагуудай ажаһуугшад, хүдэлмэрилэгшэд амаршалгануудые тогтоон абана. Ноябриин 24-дэ баяр ёһололой хэмжээ ябуулга Улаан-Үдэ хотодо үнгэргэгдэбэ.
«Һалхитай намар»гэжэ нэрлэгдэһэн тоглолтоёо һаяхан Буряад драмын театрай бэлиг талаантай, бэрхэ артистнууд олоной һонорто табижа, харагшадай халуун альга ташалгаар угтагдаһан байна.
ЛОПСОН ГЕРГЕНОВЭЙ ТҮРЭҺӨӨР 50 ЖЭЛДЭ
Түнхэнэй аймагай Охор-Шэбэрэй hургуулиин газаа шэнэхэн саhан дээгүүр хүхилдэн наадан үхибүүдэй таража байхые хараад, гансатал ухаандамни Лопсон Гергеновэй уянгата мүрнүүд hанагдаа:
«Саhанай ороходо, hургуулиин газаа Садатараа басагадые саhаар шэдэхэдээ, Бүришье ехээр онохоо hанадаг hэм, Басагадай дундаhаа шамайе шэлэн…»
Байгша ондо Буряадай Оперо болон баледэй театр Сибирьтэ түрүү театрнуудай нэгэн гэһэн магтаал солодо хүртэжэ, баярлуулан омогорхуулба. «Российская газета» сониной нюур хуудаһанда толилогдоһон статья соогоо Анна Галайда гэжэ элитэ шүүмжэлэгшэ Буряадай театрта үндэр сэгнэлтэ үгэжэ, онсо тэмдэглэһэн байна.
Ноябриин 16-да Н. Бестужевай нэрэмжэтэ Ород драмын театрай тайзан дээрэ гоо һайхан хубсаһанай «Гоё» гэжэ дефиле-тоглолто үнгэрөө. Уран гартай модельернүүдэй хубсаһа хунар харагшадай урда харуулагдаха зуура Буряадай эстрадын болон оперын дуушад дуунуудаа гүйсэдхөө.
«Эреэхэн» гэhэн оперын шэнэ зүжэг Г. Цыдынжаповай нэрэмжэтэ Оперо болон баледэй театр эдэ үдэрнүүдтэ, ноябриин 21-дэ болон 22-то, дэлгээн харуулна. Базар Барадинай «Ехэ удаган абжаа» гэhэн зохёолоор найруулагдаhан энэ зүжэг Буряад Уласай 100 жэлэй ойдо зорюулагдана.
Үшөө харуулха
