Нооһоной үйлэдбэри «Дунда болон бага хэмжээнэй олзын хэрэг эрхилэлгэ» гэһэн Үндэһэн түсэлэй аргаар бэелүүлэгдэбэ. Буряад Уласай Хүдөө ажахын болон эдеэ хоолой яаманай, үйлэдбэри хүгжөөлгын нютагай болон хүдөө ажахын нэгэдэлэй жасын хамтын оролдолгоор энэ хэрэг бүтэбэ.
Улаан-Үдын түб гудамжануудаар түбхинэһэн урданай гэрнүүдые задалжа, орондонь мүнөө үеын эрилтэдэ таарама шэнэ гэр байрануудые бодхоохо гэжэ үнинэй хэлсэдэг. Теэд тэрэ сагынь одоошье хүрэжэ ерэбэ гү?
Ямар бэ даа шалтагаанаар үнинэй уулзаагүй, бэе бэеэ һайн мэдэхэ дүтын түрэлнүүд мэтэ таранабди. Нэгэ ёһо заншалтай, нэгэ шуһатай, хэлэтэй зон гээшэбди. Һүтэй шара сайгаа үлеэн байжа ууха зуураа амаа хааха забгүй хөөрэлдэжэ мэдэнэбди. Ямар угай үри һадаһад байһанаа зугаалнабди. Хальбан угтай зон байба гээшэбди. «Хори буряадууд», - гэнэб. Тэдэ зомни бэе бэеэ шарайшалан хараад үлэнэ. Монголой буряадуудта энээн тухай хөөрэһэнэй хэрэггүйл даа гэжэ нэгэ заб үнгэрхэдэнь ойлгоодхибоб. Эдэмнай бултадаа Агын талаһаа гараһан хори буряад угсаатан ха юм даа.
Август һарын 31-дэ, зунай эсэстэ Малай эмшэдэй мэргэжэлтэ үдэр Росси дотор тэмдэглэгдэдэг. Мүнөө сагта амитад элдэбын үбшэнгүүдтэ нэрбэгдэдэг болонхой. Буряадта байд гээд лэ халдабарита үбшэнгүүдээр мал үбдэнэ. Боомо, ящур, хумхаа үбшэн гэхэ мэтэ һүжэрнэ. Малай эмшэд ганса эбэртэ бодо мал аргалдаг бэшэ, харин нохой, миисгэйнүүдые эмшэлнэ. Хурамхаанай аймагта 14 жэлэй туршада малай эмшэнээр Алексей Валерьевич БУРХИНОВ амжалтатай ажаллажа байна. Элһэн нютагай түлөө тэрэ харюусадаг юм. Мэргэжэлтэ һайндэрэйнь урдахана малай эмшэнтэй хөөрэлдөө хэһэн байгаабди.
Буряад Уласай Толгойлогшо Алексей Цыденов сентябриин 4-эй дабаа гарагта албанай хэрэгээр Ивалгын аймагта хүрөө. Тэрэ энэ аймагта ниигэмэй болон соёлой хэдэн эмхи зургаануудта хүрэжэ, нютагай хүн зонтой уулзаа.
«Алтан мундарга» гэжэ һээр шаалгаар уласхоорондын мүрысөөндэ Ушарбай нютагай Чингис Батомункуев илалта туйлажа, Абарга баатар болобо гэһэн мэдээсэл сахилгаан түргөөр Агын талаар таража, Ушарбай нютагаархид алдарта хүбүүгээ хүндэлэн ёһолхо гэжэ дууламсаараа, түрэһэн тоонто Ушарбай руугаа яаран ошоо бэлэйб.
Хүн бүхэн өөрын тоонто нютагаа, Буряад ороноо магтан дууладаг ха юм даа. Юундэб гэхэдэ, тоонто нютагhаа hайхан газар үгы гээшэ. Манай Хориин аймагта мэдээжэ, хүндэтэй хүнүүд олон юм ааб даа, харин уран зохёолшод хомор, илангаяа буряад хэлэн дээрэ үхибүүдтэ зорюулжа бэшэгшэд. Тиимэhээ би тоонто нютагаа, Хориингоо аймагаа, Буряад ороноошье суурхуулжа байhан мэдээжэ, хүндэтэй хүнүүдэй нэгэн, уран зохёолшо Эрдэни Чимитович Дугаров тухай бэшэхэеэ hананаб.
Буряад ороной Толгойлогшо Алексей Цыденов албанайнгаа хэрэгээр Кабанскын аймагаар ябахадаа, аймагай ниигэмэй эмхи зургаануудта, үйлэдбэринүүдтэ хүрөө. Тэрээнһээ гадуур, аймагай олзын хэрэг эрхилэгшэдтэй болон ажаһуугшадтай уулзаа.
Байгша ондо Кабанскын аймагта эхиеэ абаад, үнгэрhэн амаралтын үдэрнүүдтэ Сэлэнгын аймагта үргэлжэлбэ. Түгэсхэлэй үзэсхэлэн сентябриин 8-9-эй үдэртэ Улаан-Үдын Соведүүдэй талмай дээрэ эмхидхэгдэхэнь.
Үнгэрһэн долоон хоногой бүхы табан үдэр багшанарай августын суглаанууд Буряад Уласай аймагуудта болон Улаан-Үдэ хотодо үнгэржэ, һуралсалай шэнэ жэлдэ нэбтэрүүлэгдэхэ түсэбүүд баталагдаа. Гэхэтэй хамта, бэрхэшээлтэ асуудалнууд хэлсэгдэжэ, тэдэниие яагаад шиидхэбэл һайн бэ гэһэн хөөрэлдөөн эмхидхэгдээ.
Манай нютагта Данзанай Цэпэлма гэжэ hамган газаа гарахадаа - эрэ, гэртэ ороходоо эхэнэр болодог гэлсэгшэ hэн. Бага ябахадаа, ажалша бэрхыень ахамад зоной сэгнэжэ зугаалжа байхыень шагнажа hуугша hэм. Бүхэриг бэрхыень, илангаяа морин дээрэ hуугаад гүйлгэжэ ябахыень атаархан харадаг зон олон байгаа.
Уржадэр соёлой «Феникс» түбтэ Виктория Орбодоевагай хубиин тоглолто үнгэрөө. Урихан басаганай уянгата дуунуудые харагшад халуун альга ташалгаар угтан абаа. Залуу дуушанай «Голос» гэжэ шоудо оролсожо, 1-дэхи телесубагаар дуу дуулаһан тухай дуулгаа бэлэйбди.
Агын дасанай лама Мунко-Жаргал Бадмаевтай уулзажа, hү, сай, сэржэм үргэхэ ёho тухай һонирхожо, хөөрэлдөө эмхидхэһэн байнабди.
Омоли загаһанай түрьһэеэ хаяха сагта Буряад Уласта тэрэниие олзоборилхонь хорюулагдана. Августын 15-һаа ноябрь һарын 15 болотор тус хизаарлалта хүсэндөө байха. Һаяхана Улаан-Үдын захадахи Сотниково һууринда оршодог ГИБДД-гэй пост дээрэ хүн зониие шэрэхэ бага хэмжээнэй автобус тогтоогдоһон байна.
Һуралсалай шэнэ жэлдэ 600 гаран үхибүүд шэнэ һургуулиин байшанда үзэдэг болохонь. УлаанҮдэ хотын 19-дэхи һургуулида шэнэ байшан баригдаһан байна. Энэ хэрэг «Һуралсал» гэһэн Үндэһэтэнэй түсэлэй аргаар бэелүүлэгдээ. Шэнээр баригдаһан байшан 5,8 мянган дүрбэлжэн талмайтай, 19- дэхи һургуулиин гол байшанһаа холо бэшэ бодхоогдоо. Һурагшадта хэрэгтэй тусхай классууд түхеэрэгдээ. Тамирай, амаралгын болон бусад таһагууд баригдаа.
Харууһагүй зоргоороо ябаһан үхэр мал амаралга сэнгэлгын газарта орожо бэлшэнэ, тэрээгүүр дүүрэсэ шабааһална гэжэ Загарайн аймагай Шэнэ-Бэрээн нютагай ажаһуугшад гомдоно.
Энэ наһандаа ажалайнгаа хэрэгээр хэһэн хөөрэлдөөнүүд яһала олон, янза бүриин байха. Газар дээрэ, агаарта, үндэр тушаалтай ноёд түшэмэлнүүдэй таһагта, элшэн сайднуудаар болон орохо гэргүй, ажабайдалай «оёорто» унаһан зонтой ушаржа хөөрэлдэхэ саг тушаалдаа. Харин эмээл мориндо мордожо, анха түрүүшынхиеэ хүнэй ажабайдал тухай асууха арга олдобо. Буряадай ажамидарал, ажабайдал тухай зосооһоонь мэдэхэ хүнтэй онсо хөөрэлдөөн болоо. Үнэн дээрэ энэ хүнэй ажабайдал нүүдэлшэнэй заншалһаа хайшаашье таһараагүй, тэрэл хэбээрээ үнгэрнэ. Буряадууд гээшэмнай тэрэл монголшууд болоно ха юм даа. Хойто захада байрлаһан монголшууд – талын нүүдэлшэд, табан хушуу малаа үсхэгшэд. Эгээл энэ аргаар мянгаад жэлэй туршада ажамидарһан нүүдэлшэд. Танилсажа хөөрэлдэһэн Пүрбэ энээнһээ ондоо ажабайдал мэдэхэгүй даа.
Үшөө харуулха
