Уран үгэ. «Бабжа-барас баатарай солын эхин» - 3
(Үргэлжэлэл. Эхиниинь урдахи дугаарта).
Соёл уралиг
29 aug
(Үргэлжэлэл. Эхиниинь урдахи дугаарта).
Түнхэнэй аймагай Хойморой «Бодхидхарма» дасанай шэрээтэ Даша лама Шаглахаев буддын шажан болон монголшуудай, буряадуудай түүхэ тухай тон һонирхолтой материалнуудые олон жэлэй хугасаа соо суглуулжа, номууд болгон хэблэжэ байдаг юм. Энэ талаар Буряад орон соогоо нилээн мэдээжэ болонхой. Мүнөө үедэ Даша-лама «Планета Земля – наш общий дом» гэһэн ном - альбом бүридхэжэ түгэсхэбэ. Энэ бүтээлээ Буряад Уласай 100 жэлэй ойдо зорюулаа.
Байгша жэлдэ ехэ хура бороотой байжа, һархяагууд элбэгээр ургаба. Дэлхэй дээрэ эгээл урдын ба таабарита, амитад ба ургамал хоёрой хоорондохи зүйлнүүд – hархяагууд. Динозаврнуудhаа холо урид бии болоhон гэдэг.
(Үргэлжэлэл. Эхиниинь урдахи дугаарта). Тэрэ хэсүү сагта һаяхан түрэһэн нялха хүбүүн «шаад» гэжэ шангаар шашхаад, «ерээдүйн агуу баатар Бабжа-Барас бэеэрээ ерээб» гэжэ мэдүүлһэндэл, Хүхэльбын хүбшөөр дүүрэн сууряатуулаа, дохёолоо бэлэй.
Норжима Цыбиковагай Монгол ороной зүүн урда нютагаар аяншалгын дүнгөөр бэлдэгдэһэн зураглалнууд. (Үргэлжэлэл. Эхиниинь урдахи дугаарта)
Зоригто Иванович Саханов - Россиин элитэ олзын хэрэг эрхилэгшэ ба ударидан хүтэлбэрилэгшэ. Буряад Уласай Ахын аймагта түрэһэн. Мүнөө Москва хотын «Альфа Автоматив Техноложиз» гэһэн хүнгэн авто-унаануудай ба худалдаа наймаанай транспортын бүлгэмэй бүридэлэй хэрэгсэлнүүдые үйлэдбэрилдэг заводой генеральна директорэй тушаалда амжалтатайгаар хүдэлнэ.
Баргажанай аймагай Баргажанай Адаг һууринда түмэршэ дархашуул суглараа. Санкт-Петербург, Благовещенск, Эрхүү, Ангарск болон можо хизаарнуудһаа, хотонуудһаа дархашуул Байгал далайн хажуудахи Баргажанай Адаг һууринда «Баргуджин Токум» гэһэн аяншадай түбэй сэргэдэ морилон буугаа.
Энэ ехэ хуралдаан буддын шажанай һургаал дэлгэрүүлгэдэ, соёлой харилсаануудай хүсөөр дэлхэйн буддын шажантанай болон улас түрэнүүдэй хоорондохи уласхоорондын харилсаануудые бэхижүүлгэдэ нүлөөлнэ. Буддын шажанай уласхоорондын түбүүдэй нэгэн, Оросой буддын шажанай түб – Буряад Уласай 100 жэлэй ой тэмдэглэлгын хэмжээ ябуулгануудай нэгэн болоо. Эндэ Буряад орон болон хуралдаанай удха шанар тухай хабаадагшадай хэдэн һанамжануудые дурадханабди.
Буряад ороной Толгойлогшо Буддын I Уласхоорондын хуралдаанда хабаадахаяа ерэһэн Хитадай буддын шажантанай эблэлэй түлөөлэгшэдтэй уулзаа.
«Буддын шажан ба мүнөө сагай эрилтэнүүд» гэһэн I хуралдаанда буддын шажантай 13 гүрэнүүдэй 600 гаран түлөөлэгшэд хабаадаа. Энэ хэмжээ ябуулга Росконгрессэй жасын дэмжэлгээр Россиин Буддын шажанай заншалта Сангха, Буряад Уласай Засагай газар, Буддын шажанай болбосоролые ба шэнжэлэлгэнүүдые дэмжэлгын жаса Улаан-Үдэдэ августын 17–19-эй үдэрнүүдтэ эмхидхээ.
Үреэл гээшые хэлэжэл байха хэрэгтэй – аргагүй ехэ элшэ хүсэтэй амаршалга гээшэ. Үреэлэй хүсэн шэнгэжэ, гэрлэжэ байһан залуушуулай ерээдүйень гэрэлтүүлэн, ута сагаан харгытай байлгаха гэжэ буряад зон этигэдэг.
XIII зуун жэлэй тэнһээ хойшо Толуйн гурбадахи хүбүүн Хүлэгү хари холын баруун-урда зүгэй туйлай ехэ газар дайдые эзэмдэн абаа. Инд мүрэнһөө Дундада ба Хара далай хүрэтэр, Энэдхэгэй далайһаа Кавказ ба Дунда Ази туласа Чингис хаанай аша Хүлэгү хун тайжын мэдэлэй газар болобо. Хожомынь Хүлэгү ильхаан гэгдээ (ильхаан – гүрэнэй нэгэ хубиие эзэлэгшэ).
Хүнэй һайн хүсэлнүүдые бэелүүлжэ, муу муухайе арилгадаг, номгоруулдаг эди шэдитэй нангин бүмбые дасан хиидүүдэй дэбисхэрнүүдтэ буладаг, гэр байрадаа нюугаад байлгадаг гуримтай.
Бүхы дэлхэй дээрэ эмхидхэгдэжэ байһан үндэһэн арадуудай хэлэнүүдэй 10 жэлдэ Эрхүү можо хабаадажа, түсэбөө һаяхана дуулгаба.
Манай нютагай бии болоһон тухай олон һанамжа бии. С.Цыреновэй, И.Цыреновэй гэршэлһээр иимэ түүхэ бии.
СССР-эй спортын мастер, Агын Буряадай болон Буряад Уласай бэе тамирай болон спортын габьяата ажалтан, Монгол ороной бэе тамирай отличник, Монгол гүрэнэй Олимпиин хорооной алтан медальда хүртэгшэ Аюр Батуевич Цырендоржиев домогто 70 наһанайнгаа ойн баярые һаяхана угтаба.
Хүнэй мэнгэ гээшэ бэедэ байһан толбо тэмдэг бэшэ, хүнэй хуби заяантай холбогдоһон байгаалиин үршөөл гээшэ.
Буряадай команданууд хэзээ хэзээнэйхиһээ олоор Бүхэроссиин мүрысөөнүүдтэ мүнөө жэл хабаадана. «Бурятия» гэһэн ехэшүүлэй команда түрүүшүүлэй тоодо ябалсана. Эдиршүүлнай мүнөө дээрээ – хойнохонуур. Басагаднай дунда зэргээр наадажа байнхай.
Үшөө харуулха
