Ган гасуурай хойшолон

Аяар арба гаран аймагта таригдаһан талха таряан гандажа, хүдөө ажал эрхилэгшэд хүндэхэн байдалда оронхой. Буряадай Толгойлогшын дэргэдэ болоһон суглаанда онсо байдал соносхохо тухай шиидхэбэри абтаба. Хүдөө ажал эрхилэгшэдэй 10 гаран гектар талмайда тариһан таряанай шатаһан шалтагаанһаа боложо, ган гасуурай хойшолон усадхаха ажал хэгдэнэ.

Хайран ажал

Үхэр малайнгаа тэжээл бэлдэхэ гэжэ ногоон урга­малнуудые болон талха та­ряа тариһан ажалшан та­ряашадые хайрламаар. Хара хүрьһэтэй газар хахал­жа, хэды шэнээн хүлһөө адхаһанайнь урма хухалжа, ган гасуур болобо ха юм. Хэды шэнээн үрэһэ хүрэнгэ, тоһо түлишэ болон хүнэй оролдожо хэһэн ажал халуун наранай элшэдэ шатаба гээшэб? Хагсуу хабарай хара һалхинда хатаһан, мүн зу­най эхиндэ халуун наранда ангаһан газарта хаанаһаа ургамал үндыхэб даа? Иихэдээл Буряад орондомнай талха таряа ургуулхада бэрхэ­тэйхэн, шэрүүхэн уларилтай нютаг гээшэ. Тариһан урга­малай гандажа һалаһан хой­но хура бороон манай нютагаар элбэг болобо. Арай гэжэ ургаа болоһон үбһэ ногоо­гоо сабшаха сагай дүтэлжэ ерэхэдэнь, бороон аадар­лажа, үер боложо, ташалан нюруугаар уһан гарахадаа магадгүй.

Үндэһэндөө хатаа

Ивалгын аймагай түб һууринһаа холо бэшэхэнэ таригдаһан ногоон тэжээл һайн жэлдэ хүнэй хүйһэнһээ дээшэ болотор ургаад байха һэн. Харин мүнөөдэрэй бай­далаар таряан оройдоол 10-15 см ургаад байна. Үхэр мал­даа ногоон тэжээл эдюулжэ, һүтэй болгохо һанаатай мал­шад панхаруутаба ха юм.

- Иимэ байдал зунай эхин һарада байха ёһотой аад, мүнөө намарай шэн­жэ ороһон хойно ургаа боложо байна. Ургамал­да һайн уларилай тогтоо һаань, үрмэдэһэн ургахагүй һэн. Ган гасуурай хажуугаар таршаа, шумуул ехээр үдэжэ, хамагые һалгаагаа. Тарилгын һүүлээр бороо­гой ороо һаань, һайн ургаса хуряажа абаха һэмди, - гэжэ «Россельхозцентр» эмхиин түрүүлэгшэ Намжил Мардва­ев хэлэнэ.

Хүдөө ажал эрхилэгшэ Эрдэм Дылыковэй ажахы 200 гаран гектар талмай га­зартай. Үбэлэй утахан нюр­га ядамаггүй дабахын түлөө ногоон тэжээл энэ хабартаа тариһан юм. Гансал үбһэ сабшаад, малаа ондо оруул­ха бэшэ, хажуудань талха та­ряа үгэжэ байбал, адуу мал тобир тарганаар ондо оро­догынь мэдээжэ.

- Тритикале, обёос 200 гаран гектарта июнь һарын эхеэр таряа һэмди. Һүүлдэнь һарын тэн багаар нэгэ бага һуулгаабди. Эгээл һүүлшын хуби зунай дунда һарын эсэстэ таряабди. Хубаажа тарихадаа, бороогой алтан мэтэ үнэтэй дуһалнуудта үршөөгдэхэ һанаатай бэ­лэйбди. Хүнэй бүһэ хүрэтэр үндэртэй ургамал хуряажа абаха һанаатай байһамнай, энэ болоод байна, - гэжэ “Ды­лыков” гэһэн хүдөө ажахын эмхиин түрүүлэгшэ Эрдэм Дылыков гомдон байжа хэ­лэнэ.

Ааяма халуун зунай эхин һаранууд бүхы Буряад орондо хүндэхэн байдал асарба. Гансал Буряадайм­най баруун-урдахи аймагуудта гандаһан ушар дайралдаагүй. Ган гасуурай хо­хидол хэды шэнээн бэ гэжэ Буряад Уласай Хүдөө ажахын яаманай мэргэжэлтэд дүн гаргажа байна.

- Уридшалан гаргагдаһан багсаамжалгаар ган жэлэй болоһондо, 104 сая түхэригэй хохидолдо хүдөө эрхилэг­шэд ороо. 14 мянган гектар талмайда таригдаһан ургаса шатаа. Онсо байдал сонос­хожо, тэрэнэй усадхалгын та- лаар ажал Буряад Уласай хүдөө ажахын сайд Амгалан Дармаевта даалгагдаба, - гэжэ Хүдөө ажахын яаманай хорооной түрүүлэгшэ Бата Шобоев дуулгана.

Нүүдэл амидаралтай арад

Иимэ ган гасуур болоһон үедэ буряад-монгол арад түмэн урдандаа мал адуу- һанайнгаа бэлшээри бэдэр­жэ ажамидардаг заншалтай һэмнай даа. Хур бороо бага­тай жэлдэ орой намар боло­жо, саһа багатай жэл ерэдэг гэжэ адаглагдадаг. Тиихэ­дэнь малшад үбһэ тэжээл ба­гаар бэлдээшье бол, малаа бэлшээжэ, ондо оруулдаг. Һүүлэй хэдэн жэлэй туршада аха дүү монголшууднай үбһэ сабшажа, үбэлэй ута нюрган­да үхэр малаа тэжээдэг боло­жо байна.