Хүнэй зүрхэн – Бадма Лёнхобо

Мэдээсэл: Доктор Жимба Данзанов Хитадай Үбэр Монголдо түрэн мүндэлһэн, Түбэдэй Саһата орондо хүгжэн ургаһан намтартай. Эгээл бага балшар наһанһаа түбэд эмнэлгэ шудалжа, эм домто ургамалнуудые суглуулжа эхилһэн байна. 

Саашадаа тэрэ 2007 ондо Санкт-Петербург хотын гүрэнэй эмнэлгын университедтэ һуража, амжалтатайгаар түгэсхэһэн. 2008 ондо Шэтын гүрэнэй эмнэлгын академиин интернатурада һуралсал гаража, эрдэм мэдэсэеэ дээшэлүүлһэн юм. Удаадахи 2009 ондо Оросой Арадуудай хани барисаанай университедтэ тусхай курсануудта һуража гараад, «клиникын фитотерапи» гэһэн шэглэлээр сертификадтай болоод хүдэлнэ. 

Жимба Данзанов - Москва хотын «Чжуд-Ши» гэһэн эмнэлгын түбые байгуулагша, ахамад врач, түбэд эмнэлгын элитэ аргашан. Тэрэ Буряадай алдар суута эмшэ лама, гүн ухаанай эрдэмэй доктор, түбэд эмнэлгын эрдэмэй доктор, гэлэг лама Балбар үбгэ эсэгынгээ нангин хэрэгүүдые үргэлжэлүүлэн хүгжөөнэ.

- Жимба доктор, ханяада хамшагһаа түргэн эдэгээдэг ямар арганууд түбэд эмнэлгэдэ хэрэглэгдэдэг бэ?

- Энэ талаар би өөрынгөө нюусатай хубаалдаһууб. Хамшагай эгээл эхиндэ - бэе һулараад, хоолой үбдэжэ, хамар бүтөөд, нюһан гоожохо г.м. үзэгдэлнүүдэй үедэ зүү хадхалгын (иглоукалывание) мэргэжэл тэндэ ошожо, иммунитет бодхоолгын арга хүүлэдэгби. Зүүнүүдэй аша туһаар бэе гансата шангаржа, хамшагые эхиндэнь саража усадхадаг юм. Эндэ эгээл шухалань гэбэл, тус арга үбшэнэй эгээл эхиндэ эрхимээр туһалдаг. Харин бэеын халууралгын, хадхаляатаад байха үедэ түргэн туһа болохогүй.

- Сагай уларилай муудахада, «магнитна буря» гэдэг үедэ олон хүнүүдэй хүл гарнуудай яһанууд шархирдаг, үе мүсэнүүд үбдэжэ, ехэ гасалан зоболон үзүүлэгдэдэг. Тэдэниие эдэгээхэ арганууд тухай хөөрэжэ үгыт.     

 - Минии үбгэн аба Балбар лама тиимэ ушарнуудта: «Хүнэй бэе соо хүйтэн суглараад байна», – гэжэ хэлэдэг һэн. Тэрэ ушараар хүнэй яһанууд нимгэрэн һуларжа, остеопороз болон бусад хүндэ үбшэнгүүд хүгжэжэ байна гэһэн тэмдэгтэй. Дары түргэн эмнэлгэ эхилхэнь шухала. Ехэнхи ушарнуудта хүнүүд үбшэниие буураадаг эм уугаад лэ орхидог заншалтай. Теэд тиимэ эмүүд бэеын яһые досооһоонь мэрээд һалгажа байһан үбшэнгые саранагүй ха юм.

Сагай уларилһаа дулдыдажа шархирдаг бэетэй хүнүүд нэн түрүүн эдеэ хоолдоо анхаралаа табиха ёһотой. Балбар ламын зүбшөөлөөр, шара тоһо, маалингын (льняное), улһанай (конопляное) тоһонуудые эдеэ хоолдоо нэмэжэ эдихэдэ туһатай. Үшөө тус тоһонуудые бэеынгээ үбшэн газарнуудта түрхидэг байгты. Тэрэнэй хажуугаар, бэеын доторһоо хүйтые үлдэжэ дулаасуулдаг кардамон, корица, карри, куркума, имбирь ба хара перец эдеэ хоолдоо нэмэжэ эдигты. Саахартай, болгоһон эдеэ, һүнэй ба гашалһан һүнэй зүйлнүүдые багаар эдихые оролдогты. Үшөө эршэмтэйгээр хүдэлхэдэ ба ябагаар ябахада, бэеын хүйтэн гаража дэгдэдэг. Тэрээнһээ гадуур түбэд эмнэлгын тусхай эмүүдые уухада, зүү хадхалга, хумин эльбэлгэ болон шаралгын аргануудые хэхэ хэрэгтэй.                   

Остеопороз үбшэниие «аалихан алууршан» гээд дэмы нэрлэдэггүй. Тиимэ үбшэндэ нэрбэгдэһэн хүнүүд удаан сагай туршада ойлгонгүй ябаад, гэнтэ нюруу тэгшэ газарта яһаа хухарһан ушарнууд оло дахин болодог. Тиимэһээ бэедээ гамтай анхаралтайгаар хандахань шухала. 

- Түбэд эмнэлгэ архиин мангар аргалдаг гү?

- Хатуу харые уугаад, мангарлажа зобохогүйн тулада нэн түрүүн эльгэеэ элүүр энхэ байлгаха хэрэгтэй. Түбэд эмнэлгээр, мангар гээшэ хүнэй дотор гэдэһэ гүзөөнэй гал хүсэнэй ехээр хүлгэжэ бодоһоной удаа замхажа унтарһанай ушараар тохёолдодог гасалан юм. Хүнэй ехээр хүхижэ эдихэдэ ба архи уухада, досоонь хоол болбосоруулгын замай гал ехээр бадаржа носодог. Тиигээд «хотын найрай» замхахада, тэрэ гэдэһэн доторхи гал унтаржа, орондонь залхаг (слизь) бии болоод, гэдэһэ гүзөө дүүргэдэг. Тэрэ ушараар хүнэй бэеын дотор органууд һэлхэнтэн хабдадаг, шуһаниинь үдхэржэ, эрьесынь урдалга аалидан муудадаг. Толгойнь һудалнууд мүн лэ хабдажа бүлхылдөөд, хажуудахи нервын – мэдэрэлэй үзүүрнүүдые даража, хүдэлсыень муудхаадаг. Тэрэ шалтагаанаар хүнэй толгой үбдэдэг гэжэ эли.            

Эдеэ хоол болбосоруулгын замые тэнжэдэг галай энергиин унтарһан ушараар хүнэй эльгэн архиин хорото зүйлнүүдые бэе сооһоо гаргаха аргагүй байдаг. 

Мангарһаа абардаг зүбшөөлнүүд:

1) Һайндэрлэжэ дүүргээд, заабол ехэ - 0,5 -1,0 литр уһа уугты;

2) Үглөөдэрынь мяхатай ба өөхэ тоһотой эдеэ эдигты (шүлэн, борщ, солянка г.м). Тиигэхэдэ гэдэһэ гүзөөнэй оршондо галай хүсэн бадаржа носодог ба һүлһэн урдажа гараад, эльгэн хүдэлжэ эхилдэг юм.

3) Орон дээрэ хэбтэжэ байнгүй, газаагуур  ябагты, үхибүүдээр наадагты, хүдэлэгты! Хүсэ шадал орохот.

Хэрбэеэ ганса уһа уугаад, миин хэбтэбэл, бэеынтнай досоо галай хүсэн удаан носожо ядаха, эльгэн хүдэлхэгүй, залхаг, хабдар, хорото зүйлнүүд органуудыетнай хорлохо.            

Түбэд эмнэлгэдэ эльгэ сэбэрлэжэ, мангарһаа абардаг тусхай эм домто ургамалнууд бии. Тэдэниие эртээнһээ абаад байхада туһатай. Үшөө зүү хадхалгын аргаар ба гуа-ша гэһэн массажай туһаар хүниие тэрэ дары мангарһаа һалгажа, хүл дээрэнь табиха арга боломжо бии.  

- Үшөө түбэд эмнэлгын олон үбшэнгүүдые сарадаг хүсэтэй арга тухай хөөрэжэ үгыт.

- Түбэд эмнэлгэдэ «зүрхэеэ задараажа нээхэ» гэһэн шухала арга бии. Түбэдэй гүн ухаанай эрдэмээр, энэрхы сэдьхэл, бусадые хайрлал, һанаагаа зоболго г.м. нарин мэдэрэлнүүд хүнэй ухаанһаа бэшэ, харин зүрхэнһөө эхи захатай юм.

Хүнэй зүрхэн бадма лёнхобо сэсэгэй һүлдэтэй гэжэ хэлэгдэдэг. Намагтай, болдогтой, муухай газарта ургадаг тус нангин сэсэг эртэ үглөөгүүр наранай түрүүшын элшэнүүдтэй хамта үзэсхэлэнтэ һайхан дэльбэнүүдээ задараажа нээгээд, наранай орохо үедэ хаагдадаг.

Хүн зүрхэнэйнгээ элшэнүүдые задараажа нээхэ бүридөө һайн һайханай, энэрхы сэдьхэлэй, инаг дуранай элшэ гэрэлнүүдээр халин дүүрэдэг. Харин хаалтатай зүрхэтэй хүнэй дотор сэдьхэлынь харанхы зэбүүн, уур сухалай ба аюулай мэдэрэлнүүдтэй долгинуудтай байдаг гэжэ эли. 

Зүрхэеэ үргэнөөр сэлиһэн хүндэ үргэн ехэ арга боломжонууд үршөөгдэдэг. Тиигээд танай хуби заяанда һайн хубилалтануудай болохын тулада зүрхэеэ сэлижэ нээлгын «Баярые хүргэлгэ» гэһэн ехэ хүсэтэй арга үйлэдэдэг байгты. Үдэшэ бүри, унтахынгаа урда тээ, үнгэрһэн үдэртэ үнэн зүрхэнһөө баярые хүргэгты: уулзаһан хүнүүдтэ, болоһон ушарнуудта г.м. Миин лэ танай наһанай үшөө нэгэ үдэртэ баярлагты. Олон хүнүүдтэ тиимэ үдэр болоогүй ха юм даа. Эгээл шухалань, миин баярай үгэнүүдые үгүүлхэ бэшэ, харин үнэнхэ зүрхэнһөө энэрхы һайхан мэдэрэлэй элшэнүүдые зорюулхань шухала. Өөрын дүршэлһөө мэдэнэб, үдэр бүри оршон тойронхи байдалдаа баярые хүргэжэ эхилхэдээ, минии наһанда заабол һайн хубилалтанууд болодог.        

Минии эгээл бага балшар наһанһаа үбгэн абамни ямаршье хүндэ хүшэр байдалда сэдьхэлээрээ доройтонгүй, һайниие һанаад, орон дэлхэйдэ, ушаралдаһан хүнүүдтэ, шубуудай жэргээндэ, һалбарһан сэсэгтэ г.м. баярые хүргэгты. Нигүүлэсхы зүрхэнэй мэдэрэлнүүд хуби заяандатнай һайн хубилалтануудай элшэ гэрэлнүүдые татаха.

- Һайн даа. Манай асуудалнуудта харюусаһандатнай баяр хүргэнэбди.