Улаан-Үдэдэ сэрэгэй гайхамшагта ажаябуулагша Илья Балдыновта зорюулагдаһан хүшөө нээгдэбэ

Апрелиин 18-да Улаан-Үдэ хотын С.Н. Орешковой нэрэмжэтэ амаралгын газарта оршодог геройнуудай аллейдэ Советскэ Союзай Герой, генерал-майор Илья Васильевич Балдыновта хүшөө нээбэ.

Хүшөө нээлгын үедэ Буряад Уласай Толгойлогшо Алексей Цыденов уласай ажаһуугшадта, аба эжынэртэ ба һурагшадта хандажа, дурасхаалай газарнуудта ерэжэ байхыень уряалба.

- Хүндэтэ нютагаархид, ветеранууд, бултыетнай иимэ сэнтэй үйлэ хэрэгээр амаршалнаб. Илья Васильевич нютагайхидтаа, сэрэгшэдтэ жэшээ болон үлөө. Агууехэ Эсэгын дайн бүхы арад зониие нэгэдүүлээ, манай гүрэн түүхэдэ үзэгдөөгүй хүндэ саг дабажа гараа. Мүнөөдэршье манай хүбүүд, манай баатарнууд Эсэгэ ороноо хамгаална, фашизмтай ба нацизмтай тэмсэнэ. Илья Васильевич бултанда жэшээ, энэ жэшээ үхибүүн бүхэн, һурагша бүхэн, уласай бүхы ажаһуугшад мэдэжэ ябаха ёһотой. Манда олон геройнууд бии, тэдэнээр бидэ омогорхонобди. Мүнөөдэр үшөө нэгэ геройн бюст амаралгын газарта тодхогдобо. Хүшөөдэ хүн зон, хотын айлшад, хүүгэд  ябажа байхань болтогой. Илья Васильевич Балдыновые дурсажа, тэрэнэй баатаршалга тухай үхибүүдтээ хөөрэжэ, һурагшадые дурасхаалта газарнуудаар ябуулжа, түүхэеэ мэдэжэ, Эхэ ороноороо омогорхожо ябая, - гэжэ Алексей Цыденов хэлэбэ.

Оросой Холбоото Уласай Генеральна прокуророй орлогшо - сэрэгэй гол прокурор Валерий Петров Илья Балдыновта хүшөө байгуулха үүсхэл гаргаһан байна. Тэрэнэй тэмдэглэһээр, геройнуудай нэрэнүүдые мүнхэлхэ хэрэг олон үе зонуудай түүхэтэ дурасхаал болоно.

- Агууехэ Эсэгын дайн манай арадай түүхэдэ хэсүү хүндэ, гэхэтэй хамта баатаршалгын  үе саг болон үлөө. Хэдэн сая зон бэеэ, ами наһаяа гамнангүй, Эхэ ороноо шэн зоригтойгоор аршалаа. Мүнөөдэр бидэ Советскэ Союзай Герой, гвардейскэ стрелково 109-дэхи дивизиин гайхамшагта ударидагшын хүшөө нээхэ хүндэдэ хүртэбэбди. Тэрэнэй баатаршалга манай зүрхэ сэдьхэлдэ, һанаан бодолдо мүнхэрэн үлэхэ. Илья Васильевич Балдынов бидэндэ амгалан байдал, эрхэ сүлөө бэлэглэгшэдэй нэгэн. Дурасхаалыень хүндэлжэ, ерээдүйн үетэндэ дамжуулха уялгатайбди, - гэжэ Валерий Петров хэлэбэ.

Зүүн зүгэй сэрэгэй ударидагшын уялга саг зуура дүүргэжэ байһан генерал-лейтенант Михаил Носулев гүрэнэйнгөө түүхэ мэдэжэ, геройнуудаа һанажа ябахые уряалба.

- Сугларагшадта үшөө нэгэ гайхамшагта полководец, Советскэ Союзай маршал Константин Дмитриевич Рокоссовский тухай һануулан хэлэхэ хүсэлтэйб. Баатарнуудаа һанан дурсажа байһан арад агууехэ гэжэ тоологдохо аргатай, - гэжэ Михаил Носулев тэмдэглэбэ.

Хүшөө нээлгын баяр ёһололдо Москва хотоһоо Илья Васильевич Балдыновай түрэлхид, Александр Балдынов гушань Татьяна Балдынова нүхэртэеэ, тиихэдэ хүшөө байгуулһан скульпторнууд - Россиин уран зураашадай Эблэлэй гэшүүн Матвей Макушкин, Оросой Холбоото Уласай Хамгаалгын яаманай сэрэгэй уран зураашадай М. Б. Грековэй нэрэмжэтэ Студиин скульптор Алексей Чебоненко гэгшэд ерээ .

- Илья Васильевичай ехэ гэр бүлын зүгһөө мүнөөдэр боложо байһан хэмжээ ябуулгада сугларһан зондо, холоһоо ерэһэн айлшадта баяр хүргэнэбди. Буряад орондо геройнуудайнгаа нэрэнүүдые һанажа, хүндэлжэ байһандань ехэ баяртайбди, - гэжэ Александр Балдынов хэлэбэ.

Илья Васильевич дайшалхы замаа Манжуурһаа эхилээд, тэндээл дүүргэһэн байна. 1929 оной ноябрь һарада тэрэ Хитадай ба Зүүн зүгэй түмэр харгы шадар дайлалдажа байһан буряад кавалеристнуудай пулемётно взводой ударидагша байгаа. 1945 оной сентябрь һарада Манжуурта гвардейскэ дивизи толгойлжо байһан Илья Балдынов Советскэ Союзай Баатарай үндэр нэрэ зэргэдэ хүртэжэ, генерал-майорой зиндаатай болоо һэн.

Илья Bacильeвич Бaлдынoв иимэ үндэр нэрэ зэргэтэй болоһон түрүүшын буряад гэжэ тэмдэглэлтэй. Агууехэ Эсэгын дайнай үедэ гвapдeйcкэ cтpeлкoвo 109-дэхи дивизи ударидажа, Oдeccэ хото, Pyмыни, Югocлaви, Beнгpи ба Чexocлoвaки гүрэнүүдые сүлөөлэлсөө. Тэрэнэй ударидаһан дивизи япон Квантун арми бута сохилсожо, 1945 оной август һарада Xингaнcкая гэжэ хүндэтэ нэрэдэ хүртэһэн байна.