Шэнэ сахим ном хэблэгдэбэ

Электронно мультимедийнэ шанартай ном зохёолгодо бүлэг мэргэжэлтэд, уран зураашад, багшанар, өөһэдөө үхибүүд хабаадуулагдаа. Олондо һайшаагдаһан “Амар мэндэ-э!” ном дээрэ үндэһэлэн, шэнэ түсэл хэгдэһэн байна.

- 2014 ондо “Амар мэндэ-э” гэһэн буряад хэлэ заалгын эхин шатын ном “Бэлиг” гэһэн хэблэлдэ гараа һэн. Тэрэ сагһаа арба гаран жэл үнгэршэбэ. Энэ номые сагай эрил­тэдэ таарама болгон һайжаруулха талаар асуудал гараадхёо ааб даа. Хэдэн жэлэй хугасаада түсэблэгдэбэшье, бэелүүлэгдэнгүй бай­гаа, - гэжэ түсэлэй хүтэлбэрилэгшэ, гол үүргэ дүүргэһэн методист, баг­шын эрдэмэй дид-доктор Оксана Александровна Дареева хэлэнэ.

“Амар мэндэ-э” гэһэн ном багахан номуудһаа, даабари дүүргэхэ ажалай дэбтэрнүүдһээ, багшанарта ба эжы абанарта тусхай тайлбаринуудһаа бүридхэгдэһэн байгаа һэн.

- Нэгэ онсо маягаар наадуулжа һургаха, нэн түрүүн үхибүүдэй хэлы­ень хүгжөөхэ гэһэн зорилго урдам­най табигдаа. Хүүгэдые багаһаань юрын темэнүүдээр, ажабайдалай ушарнуудаар бэе бэетэеэ харилсажа һургаха хэрэгтэй. Тиимэһээ саарһан ном бэлдэнгүй, сахим ном хэхэ гэжэ шиидээбди. Юуб гэхэ­дэ, мүнөөнэй багашуул зарим ехэ хүнүүдһээ һайнаар компьютер ойл­гоно, - гээд, Оксана Дареева хөөрөөгөө үргэлжэлүүлнэ.

Саарһан номой удхань һайжаруулагдажа, сагай эрилтэдэ таа­рама болгогдоо. Бүхы дээрээ баһа 7 номһоо, видео-хэшээлнүүдһээ, робот туһалагшаһаа шэнэ “Амар мэндэ-э” согсолборилогдоһон бай­на.

- “Улаан малгайхан” гэһэн онто­хондо үндэһэлжэ хэгдэһэн нэгэ ба­гахан номые хараад үзэе. Бусад но­муудта адли тэрэ табан хэшээлһээ бүридэнэ. Бэеын хубинууд, зүг шэг лэл харуулга гэхэ мэтэ сэдэбүүдээр эдэ хэшээлнүүдтэ заагдана. Ма­най уран зурааша Сергей Петро­вич Модоровой бүтээлнүүд дээрэ үндэһэлэн, видеоролигууд бэлдэгдэ­жэ, шудалха материал харуулагдана. Энээниие хараад, ЭМУ гэжэ нэрэ­тэй рободой туһаламжаар үхибүүд үзэһэнөө бэхижүүлжэ эхилнэ. “Зүб даа”, “бэрхэш”, “үшөө дахин турша”, “буруу байна” гэхэ мэтэ харилсаанай ашаар наадан болгогдон хэгдээ, - гэжэ Оксана Дареева танилсуулна.

“Бэлиг» Улас түрын түбэй захи­ралай орлогшо Оюна Александровна Забанова тус ном бэлдэлгэ­дэ хабаадалсажа, өөрын гол үүргэ оруулалсаһан байна. Тэрэнэй мэдүүлһээр, олоной хабаатайгаар энэ хэрэг бэелүүлэгдээ.

- Түсэлдэ 30 гаран геройнуудай ашаар үхибүүд буряад хэлэеэ шу­дална. Видеоролигуудые бэлдэлгэдэ Буряадай Үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей- интернадай 2-дохи классай шаби­нар Лариса Михайловна Батомун­куеватай хабаадуулагдажа, электрон номыемнай шэмэглээ гэхэдэ, алдуу болохогүй. 104-дэхи “Зорька” сэсэрлигэй багша Жаргалма Вла­димировна Цыренова хадаа бүхы даабаринуудые согсолон, интерак­тивна хэшээл болгоһон хүн мүн. Жэ­шээлхэдэ, робот энэ тэрэ ушарнууд­та ямар хоолойгоор дуугархаб гэһэн шэлэлгын ехэ ажал ябуулаа. Тэрэ үхибүүдээрээ харилсан, һургажа байгаад лэ хүдэлөө. Манай уран зу­рааша Сергей Петрович нэгэ мянга гаран зураг бэлдээ. Номые электрон­но болгохо талаар Саян Забановай хүтэлбэри доро бүлэг программист­нууд үдэр һүнигүй ажал хэһэн байна. Тиимэһээ түсэлнай миин бэлэхэнээр бүтэшөөгүй, - гэжэ Оюна Забанова хэһэн ажалаа һанан хэлэнэ.

Түнхэнһөө уг гарбалтайшуулай “Саяны” бүлгэм буряад хэлэ хүгжөөлгэдэ түрүүшынгээ түсэл бэелүүлнэгүй. Үшөө 2021 онһоо хой­шо буряад хэлэндэ таарамжатай тестнүүд, тренажёрнууд, караоке дуунуудай хэрэгсэлнүүд бүтээгдээ. “Номто” гэһэн сайт байгуулагдажа, эдэ бүхы арга боломжонууд тэндэ оруулагдаа. Сэсэрлигэй, эхин классуудай багшанар эдэ бүгэдые ду­ратайгаар хэшээлнүүдтээ хэрэглэ­нэ. Харин һая болотор “Номто” сайт эзэгүй байгаа. Улас түрын “Бэлиг” түб энээниие бэе дээрээ даажа аба­ха гэһэн шиидхэбэри абаһандань һайшаалтай.

- “Амар мэндэ-э” сахим ном мүнөө үедэ “Номто” гэһэн сайтда табигдажа эхилээ. Намартаа энэ сайтын түсэлнүүдые яагаад хэрэг- лэхэ тухай һуралсал багшанартай эмхидхэхэ һанаан байна. Сааша­даа үшөө ямар түсэл зохёохо ар­гатайбибди гэжэ хөөрэлдэхэбди. “Номто” сайтда орожо, хабаадажа, наадажа, үхибүүдээ наадуулжа, хэлүүлжэ һургажа байгыт даа, - гэжэ Оксана Александровна Оюна Алек­сандровна хоёр нэгэ дуугаар гуйлта хэлэнэ.