Эрмэлзэл ехэтэй эдир зүжэгшэд

Һурагшадай хөөрөөнүүд

Үдэрэй 12 хахадаар музей орожо ерэхэдэм, Ивалгын аймагай Поселиин, Хойто-Бэеын дун­да һургуулинуудай шабинар ерэнхэй, буряад хубсаһануудаа аятай зохидоор табина, багшана­рынь туһална. Удаань булта эбтэйгээр музейн вы­ставкэ һонирхон харана. Хэмжээ ябуулгын эхил­хын урда тээхэнэ омог дорюун үхибүүдээр танил­сажа хөөрэлдэбэб.

- Олоной ябадаг «Арбат» гэһэн газарта оршодог Улаан-Үдэ хотын Түүхын музей анха түрүүшынхиеэ ерэбэбди. Һонирхолтой түүхэтэ зүйлнүүдые хара­бабди. Валентина Владимировна багшатаяа наа- шаа ерээбди. Бэлдэһэн зүжэгнай сугларагшадай һонирхол татахал байха гээд найданаб. Би өөрөө морин боложо нааданаб, - гээд, Ивалгын аймагай Поселиин дунда һургуулиин 5-дахи «а» классай һурагша Аюр Доржиев урматайгаар хөөрэбэ.

 Поселиин дунда һургуулиин 5-дахи «а» классай һурагша Аюр Доржиев

- 12 жэл тухай сценкэ бэлдээбди. Би луу жэл болоноб. Багшамнай – Валентина Владимировна Жалсанова. «Алтаргана» гэһэн театрта ябахада, намда ехэ һонин. Любовь Сергеевна бидэндэ заадаг, - гээд, дурдагдаһан һургуулиин 5-дахи «а» классай һурагша Базар Гендунов хэлэнэ.

Поселиин дунда һургуулиин 5-дахи «а» классай һурагша Базар Гендунов

- Шандаган боложо нааданаб. «Алтаргана» те­атрта ябаха дуратайб. Тайзан дээрэ гаража наада­хада, намда ехэ һонирхолтой байна, - гэжэ энэл һургуулиин 5-дахи «а» классай һурагша Арсалан Ринчинбалов хөөрэбэ.

Поселиин дунда һургуулиин 5-дахи «а» классай һурагша Арсалан Ринчинбалов

Бэлэдхэл һайтай байгаа

Улаан-Үдэ хото шадар оршодог Ивалгын ай­магай Хойто-Бэеын дунда һургуули хоёр наһанай бүлэгтэ хабаадаха үхибүүдые эльгээгээ. Бага наһанай бүлэгтэ «Солонго» театрай гэшүүд Гун­га Чимитовэй «Табан нүхэд» гэһэн уран зохёолоор хэһэг харуулаа. Харин ахамад наһанай бүлэгэй үхибүүд Цырен Шагжинай «Будамшуу» гэһэн зохёолоор хэһэг дурадхаа. Поселиин дунда һургуулиин «Алтаргана» театрай үхибүүд «Сэсэн хулгана» гэһэн зүжэг харуулаа. Улаан-Үдэ хотын 9-дэхи дунда һургуулиин «Ая ганга» гэһэн кру­жогто ябадаг хүүгэд «12 жэл» гэһэн онтохо наадаа. Буряад хэлэ хүгжөөлгын «Найдал» нэгэдэлһээ ниислэл хотын 8-дахи дунда һургуулиин шабинар бэлиг шадабарияа гэршэлээ.

Һургуули бүхэнэй үхибүүд булта бэлэдхэл һайтайнууд ерээ гээд эли байба. Буряадаараа тордиһогүй һайнаар дуугархаһаа гадна тайзан дээрэ ёһотой зүжэгшэд мэтээр наадажа, суглараг­шадай халуун альга ташалгада хүртөө. Буряад хэлэ заадаг багшанарай асари ехэ ажал элеэр харагда­на гэхэдэ, алдуу болохогүй.

Улаан-Үдэ хотын 8-дахи дунда һургуулиин шабинар зүжэгөө харуулжа байна

- 12 жэл яагаад бии болооб гэһэн удхатай онтохо бэлдээд ерээбди. 16 үхибүүд ерээ. Түрүүшынхиеэ иимэ конкурсдо хабаадажа байнабди. Эжы аба­нарынь маанадта туһалдаг. Манай һургуулида тусхай театр үгы, гэбэшье буряад хэлэнэйнгээ хэшээлнүүдтэ иимэ зүжэгүүдтэ һурганабди, - гээд, Улаан-Үдэ хотын 9-дэхи дунда һургуулиин буряад хэлэнэй багша Долгор Гомбожаповна Сыренова хөөрэбэ.

 Улаан-Үдэ хотын 9-дэхи дунда һургуулиин буряад хэлэнэй багша Долгор Гомбожаповна Сыренова

- «Сэсэн хулгана» гээд арадай онтохо үхибүүднай табиба гээшэ. Манай һурагшад «Алтаргана» теат­ртаа ехэ дуратайгаар ябадаг. Буряад хэлэн дээрээ шүлэгүүдые, дуунуудые сээжэлдэнэ. Мүнөө онто­хонуудые наадажа эхилээ. Ноябрь һарада эгээл түрүүн Ивалгынгаа аймагта 1-дэхи һуури эзэлээ һэмди. Мүнөө 2-дохиёо конкурсдо хабаадажа байнабди. Театрнай һая байгуулагдаһаншье һаа, яһала амжалтатай ябанабди. Үхибүүднай урма­шана, - гээд, Ивалгын аймагай Поселиин дунда һургуулиин буряад хэлэ болон литературын баг­ша Валентина Владимировна Жалсанова хөөрэнэ.

- Манай кружогто эхин классуудай 31 үхибүүн ябадаг. Дунда болон ахамад классуудай һурагшад сооһоо 10 болохогүй үхибүүд ябадаг. Томо үхибүүдээрээ «Будамшуу» гэжэ спектаклиин хэһэг харуулбабди. Арад зон ехэтэ зохидшообо хэбэр­тэй. Тиихэдэ эхин классуудай үхибүүдээрээ Гунга Чимитовэй «Табан нүхэд» гэһэн зохёолоор зүжэг табяабди. Энэ кружогто манай үхибүүд ехэ дуратайгаар ябана. Юундэб гэхэдэ, иимэ кружогто үхибүүд ябахадаа, эдэбхитэй, урагшаа һанаатай, зоригтой, журамтай болоно ха юм даа. Үетэн нүхэд өөһэд хоорондоо эбтэй болоно. Тиихэдэ гэртэхи­ниинь ехэ дуратай байна. Ганса хүүгэд бэшэ, мүн лэ гэртэхиниинь эбтэй болоно. Түсэбүүднай олон. «Алтан багта» хабаадаха дуратайбди, - гэжэ Хойто- Бэеын эхин классуудай багша, «Солонго» гэһэн те­атральна кружогой багша Лхама Цыден-Ешиевна Балданова һанамжаараа хубаалдаба.

Аша басагаяа бэлдэжэ асарһан Галина Ба­драевна Дашинимаева (Мухар-Шэбэрэй айма­гай Хошуун-Үзүүрэй дунда һургуулида наһаараа хүдэлһэн багшын ажалай ветеран) ургажа ябаа улаан бургааһадай бэлдэһэн зүжэгүүдые хаража, үнэн зүрхэнһөө баясаа: «Түүхын музейдэ болоһон энэ конкурс хаража, амаргүй ехээр баярлабаб. Ехэ һайхашаажа харааб. Ород үхибүүдэй буряадаар дуугаржа байхые хараад баярлааб. Һайн лэ байна даа».

Амжалта туйлагшад шагнагдаа

Буряад Уласай соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ, Оросой Уран зохёолшодой холбооной гэшүүн, мэдээжэ дуушан, композитор Вера Сергеевна Шобосоева түрүүтэй жюриин гэшүүд эдир ар­тистнуудай талаан бэлиг сэгнээ. «Тоонто» ансам­блиин уран һайханай хүтэлбэрилэгшэ Бутит Ба­тоевна Долгорова, Буряад Уласай соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ, Улаан-Үдэ хотын захиргаанай соёлой хорооной мэргэжэлтэн Цыпылма Цыден­доржиевна Батурова гэгшэд шүүгшэдэй харюу­салгатай үүргэ үнэн сэхээр дүүргэбэд.

«Энэ мүрысөөндэ үхибүүд яһала бэеэ харуу­лаа, оролдосотой байгаа. Хүтэлбэрилэгшэдынь, багшанарынь ехэхэн ажал ябуулаа гэжэ хэлэхэ байнаб. Тиигээд үхибүүднай саашадаа буряад онтохонуудаа уншажа, иигээд бэеэрээ саашадаа харуулжа байгаа һаань, ехэ һайн гээшэ ааб даа. Бэрхэнүүд хуу бултаараа ерэжэ, багшанарынь олон үхибүүдые хабаадуулха гэжэ оролдоо. Ёо­хор, онтохон гээшэ юун гээшэб гэжэ үхибүүднай тон һайнаар мэдэхэ болоно. Түрэл хэлэеэ, ёһо заншалаа алдахагүйн тула иимэ ажал ябуулаг­дажа байна. Улаан-Үдынгөө Түүхын музейдэ ехэ һайниие хүргэхэ байнаб. Ордон соогоо иимэ мүрысөө үндэр хэмжээндэ үнгэргэжэ байхадань – ехэ һайн», - гэжэ жюриин түрүүлэгшэ, Буряад Уласай соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ Вера Шобосоева тэмдэглэбэ.

 Бага наһанай бүлэгтэ түрүүшын һуури эзэлһэн Хойто- Бэеын дунда һургуулиин эхин ангиин һурагшад

Тиигэжэ бага наһанай бүлэгтэ Ивалгын айма­гай Хойто-Бэеын дунда һургуулиин «Солонго» театрай гэшүүд түрүүшын һуури эзэлээ. Дунда наһанай бүлэгтэ Ивалгын аймагай Поселиин дунда һургуулиин «Алтаргана» театр амжалта туйлаа. Томохон наһанай бүлэгтэ мүн лэ Хой­то-Бэеын дунда һургуулиин «Солонго» театрай зүжэгшэд түрүүлээ. Хабаадаһан эдиршүүлэй те­атр бүхэндэ грамотанууд, бэлэгүүд барюулагдаа.

Һургуулиин театрнуудай дунда иимэ харал­га-конкурснууд тон хэрэгтэй. Үхибүүд бэе бэетэй­гээ танилсажа, ондоо һургуулиин үхибүүд ямар зүжэгүүдые яагаад табинаб гэжэ һонирхон хара­на, дүй дүршэлөөрөө андалдана. Эгээл шухалань гэхэдэ, үхибүүд түрэл арадайнгаа ёһо заншалнуу­дые, онтохон туужануудые тон һайнаар мэдэхэ бо­ложо, оюун ухаагаа баяжуулна.