Ниигэм 31 mar 2025 674

​Буряад-монгол зурхай мартын 31-һээ апрелиин 6 болотор

© фото: Анна Огородник

Мартын 31, гарагай 2, буряад-монгол литээр шэнын 2.

Модон хохимой үдэр алибаа үйлэдэ муу нүлөөтэй.

2-то айраг тараг бүрихэдэ һайн. Замда гарахые тэбшэхэ.

Амгалан тайбанай, баялигай, малгайн, гуталай, хубсаһанай хэшэг даллага абахада; гахай, хонин, туулай жэлтэй хүнүүдтэ хии мориёо хиидхэхэдэ, һайн үдэр.

“Наймаанай” үүдэн нээгдэнэ: олзын хэрэг эрхилхэгүй.

Энэ үдэр “морин үхэхэ, эмээл хухарха” ушарһаа харгыда гарахада муу, илангаяа зүүн зүг руу.

Нохой жэлтэндэ һанаһанаа бүтээхэдэ урагшатай, хонин жэлтэнэй буянай гараг.

Үһэеэ абхуулхада – үбшэн, хэрүүл аман дэлгэрхэ.

Апрелиин 1, гарагай 3, буряад-монгол литээр шэнын 3.

Амгалан жаргалантай үлзытэ Дашаниматай үдэр абишиг (Ваан) хайрлахада, һайтар байгуул хада (рамнай үргэхэдэ) һайн.

3-да замда гарахада, гэр байшан барихада, дэгэл хубсаһа эсхэхэдэ, эд бараа, адуу мал худалдажа абахада һайн. Худаг малтахада муу.

Амгалан тайбанай, баялигай хэшэг даллага абахада; хулгана, луу, бишэн жэлтэй хүнүүдтэ хии мориёо хиидхэхэдэ, һайн үдэр.

“Хүбүүнэй” үүдэн нээгдэнэ: хүүгэдэй шухала үйлэ бүтээхэгүй, түрэһэн үдэр тэмдэглэхэгүй, гэрһээ холо эльгээхэгүй.

Энэ үдэр харгыда гарахада, урда зүг руу муу, бэшэ тээшээ һайн.

Морин, могой жэлтэнэй урагшатай үдэр; хулгана, гахай жэлтэнэй буян үйлэдэхэ гараг. Тахяа, бишэн жэлтэндэ муу үдэр, һэргэг ябаха хэрэгтэй.

Үһэеэ абхуулхада – баялигта.

Апрелиин 2, гарагай 4, буряад-монгол литээр шэнын 4.

4-дэ аралжаа наймаа ябуулха, модоор урлаха, мал гаргаха, бэриин хэрэгүүдтэ һайн. Замда гарахые, дэгэл хубсаһа эсхэхые, мал хүнгэлхые тэбшэхэ.

Амгалан тайбанай, мориной хэшэг даллага абахада; бар, морин, нохой жэлтэй хүнүүдтэ хии мориёо хиидхэхэдэ һайн.

“Сэрэгэй” үүдэн нээгдэнэ: сэрэг хүдэлгэхэгүй.

Энэ үдэр харгыда гарахада, баруун, зүүн зүг руу муу, бэшэ зүгүүд руу һайн.

Хулгана, гахай жэлтэнэй һайн гараг; үхэр, луу, нохой жэлтэнэй буян үйлэдэхэ үдэр. Морин, могой жэлтэн һэргэг байхые оролдог.

Үһэеэ абхуулхада – зүһэ шарай һайжарха.

Апрелиин 3, гарагай 5, буряад-монгол литээр шэнын 6 (5 забһарлаба).

6-да газар хахалхада, ургамал таряа тарихада, газар хахалхада, таряа ногоо тарихада һайн. Хубсаһа эсхэхые, эд бараа, адуу мал худалдан абахые, хажуу тээшэнь үгэхые тэбшэхэ.

Амгалан тайбанай, хүүгэдэй хэшэг даллага абахада; тахяа, үхэр, могой жэлтэй хүнүүдтэ хии мориёо хиидхэхэдэ һайн.

“Хэрэмэй” үүдэн нээгдэнэ: гэрэй һуури татахагүй, гэр байра заһабарилхагүй, зөөлгэхэгүй.

Энэ үдэр харгыда гарахада, зүүн зүг руу муу, бэшэ тээшэ һайн. Бар, туулай жэлтэнэй урагшатай үдэр, харин тахяа, бишэн жэлтэнэй буян үйлэдэхэдэ һайн. Үхэр, луу, хонин, нохой жэлтэн һэргэг ябахые оролдохо.

Үһэеэ абхуулхада – шэг шарай муудаха.

Апрелиин 4, гарагай 6, буряад-монгол литээр шэнын 7.

7-до гэр байра барихада, газар уһанай ажал хэрэгүүдтэ, таряа ногоо тарихада, наһа бараг шын хэрэгүүдтэ һайн. Дэгэл хубсаһа эсхэхые, мал хүнгэлхые, бэриин хэрэгүүдые тэбшэхэ.

Амгалан тайбанай, хониной хэшэг даллага абахада һайн.

“Бэриин” үүдэн нээгдэнэ: бэри буулгахагүй.

Энэ үдэр харгыда гарахада, зүүн зүг руу муу, бэшэ тээшэ бараг. Хонин, тахяа, бишэн жэлтэнэй урагшатай, һайн үдэр; морин, бишэн жэлтэнэй буянай үдэр. Бар, туулай жэлтэнэй чисаа гараг – һэргэг ябаха хэрэгтэй.

Үһэеэ абхуулхада – хэрүүл аман, тэмсэл дэлгэрхэ.

Апрелиин 5, гарагай 7, буряад-монгол литээр шэнын 8.

Ивалгын дасанда Ганжуур хурал хурагдаха. Буддын шажантанай жэлэй найман ехэ үдэрнүүдэй нэгэн. Гурбан үдэрэй туршада “Ганжуурай” 108 боти уншагдаха. Отошо бурханай дүйсэн үдэр.

Бальжиниматай (Согто) үдэр амиды ба нүгшэһэнэй ямаршье үйлэдэ һайн. Энэ сагта Синпүн гэхэ мэтэ газарай бэшэшье эзэдэй байгаашье, али үгышье һаа, согто хутаг, буян болохо.

8-да мал хүнгэлхэдэ, мал гаргахада, агнахада, ада баршадые дарахада һайн. Замда гарахые, худалдаа наймаа ябуулхые, эд бараа, адуу мал худалдажа абахые, бэриин хэрэгүүдые тэбшэхэ.

Амгалан тайбанай, таряа талханай хэшэг даллага абахада һайн. Бар, морин, нохой жэлтэй хүнүүдтэ хии мориёо хиидхэхэдэ һайн.

“Үхээриин” үүдэн нээгдэнэ: хүүр залахагүй.

Энэ үдэр «морин үхэхэ, эмээл хухарха” ушарһаа харгыда гарахада муу, илангаяа зүүн зүг руу.

Үхэр жэлтэнэй урагшатай гараг; бар, туулай жэл тэнэй буян үйлэдэхэ үдэр. Хулгана, гахай жэлтэндэ урагшагүй үдэр, һэргэг байха хэрэгтэй.

Үһэеэ абхуулхада – наһан ута болохо.

Апрелиин 6, гарагай 1, буряад-монгол литээр шэнын 9.

Ганжуур хуралай хоёрдохи үдэр.

9-дэ замда гарахада, дэгэл хубсаһа эсхэхэдэ, аралжаа наймаа ябуулхада һайн. Наһа барагшын, бэриин үйлэнүүдые, эд бараа, адуу мал худалдан абахые тэбшэхэ.

Энэ үдэр амгалан тайбанай, эдеэ унданай, баялигай, адуу малай хэшэг даллага абахада һайн.

“Үхэлэй” үүдэн нээгдэнэ: наһа барагшын хэрэг үйлэдэхэгүй.

Энэ үдэр харгыда гарахада, урда зүг руу муу, бэшэ тээшэ зүглэхэдэ һайн. Луу жэлтэнэй урагшатай, һайн гараг.

Үһэеэ абхуулхада – үбшэндэ.

Жаргал лама ДУГДАНОВ бэлдэбэ

Фото: Анна Огородник