Номтой танилсалга
Александр Поповой нёдондо 75 жэлыень тэмдэглэжэ байгаад, мэдээжэ эрдэмтэн Арнольд Тулохонов ехэ гайхалаа мэдүүлээ һэн. “Иимэ томо нэрэ солотой хүн тухай мүнөөшье болотор ном юундэ гараагүйб”, - гэжэ занаһан байна. Тиихэдэ БГСХА-гай хүтэлбэрилэгшэд энэ дуталдалые усадхаха гэһэн зүб шиидхэбэри абаа. Александр Петровичой гэр бүлынхид зүбшөөлөө үгэһэн байна. Түүхын эрдэмэй доктор, БГСХА-гай таһагые даагша Любовь Алексеевна Зайцевагай хүтэлбэри доро хүнгэн бэшэ ажал эхиеэ абаа һэн.
- Һайхан ном болоо гээд һанагдана. Юуб гэхэдэ, ном бэлдэлгын шата бүхэндэнь бэрхэ мэргэжэлтэд хүдэлөө. Манай хандахада, нүхэдынь, суг хамта хүдэлһэн хүнүүд һайхан үгэнүүдые бэшэжэ түргөөр эльгээгээ, гэр бүлынхидынь саарһа дансануудые, гэрэл зурагуудые дурадхаа. Бүхы дээрээ 30 гаран хүнүүдэй һанамжанууд оруулагдаа. Наһанайнь нүхэр Татьяна Ивановна һонирхолтой мэдээсэлнүүдые үгөө. Өөрөө Александр Петрович һэмээхэнээр үдэр бүриин дневник бэшэдэг байгаа. Тэрээн соохи баримтанууд ном шэмэглээ гэхэдэ, алдуу болохогүй, - гэжэ Любовь Зайцева хөөрэнэ.

«Судьбы предназначение» гэһэн нэрэтэй номтой танилсалгада олон айлшад хабаадаа. Эдэмнай эрдэмтэд, нүхэдынь, арадай һунгамалнууд болоно.
- Мүнөөдэр ехэ баяртай үдэр гээшэ. 50-яад жэл сугтаа ажаһууһан Александр Петрович нүхэр тухаймни ном хэблэгдээ. Тэрэ дороо, гашуудалтайшье байна. Ушар гэхэдэ, табан жэлэй саана энэ дэлхэйтэй хахасабашье, тэрээн тухайгаа үнгэрһэн сагаар хэлэхэ аргамнай үгы. Энэ ном бэлдэһэн хүн зондо гэр бүлэһөөнь баярые хүргэнэб, - гэжэ Татьяна Ивановна мэдүүлнэ.

Кабанскһаа уг гарбалтай уран зохёолшо Елизавета Бильтрикова нютагайнгаа урдаа хараха хүбүүн Александр Поповто хэзээб даа шүлэг зохёоһон байна. “Судьбы предназначение” гэһэн мүрнүүдынь номой нэрэдэ ехэ тааруу байшоо.
Буряад Уласай Арадай Хуралай Түрүүлэгшын орлогшо Баир Гармаев Александр Поповой ударидалга доро һунгамалай ажалайнгаа түрүүшын алхамуудые хэһэн намтартай.
- Александр Петровичтой бидэ олон тоото нютаг нугануудаар албанай хэрэгээр ябаабди. “Манай багша” гээд лэ аймаг бүхэндэ угтагша бэлэй. Бишье баһа “минии багша” гэжэ һанаад ябадагби. Александр Петрович Буряадайнгаа хүдөө ажахын һалбариин хүгжэлтэдэ горитой ехэ хубитаяа оруулһан байна. Мүн Буряадай хүдөө ажахын һуралсалай эгээл томо гуламтые ударидахадаа, дээшэнь үргөө, - гээд, Баир Гармаев хэлэнэ.

Александр Поповой ажал хэрэг үргэлжэлһөөр. Хүндэ сагта дээшэнь үргэһэн һуралсалай гуламта хүгжэлтын шэнэ бүри үргэн харгыда гаранхай. Эрдэм шэнжэлгын, тамирай, соёлой талаар мүнөө үеын БГСХА алдар солоёо алданагүй.
- Түрэл нютагтаа һургуулияа дүүргэһэн Александр Петрович хүдөө ажахын академи орохоёо ерээ бэлэй. Тэрэ абаһаар лэ технологическа факультет орожо шадаагүй. Тиимэһээ нэгэ жэлэй хугасаада ветеринарна факультедтэ кандидат гээд һураа. Удаань малай эгээл бэрхэ эмшэн, эрдэмтэн болотороо ургаа, - гэжэ нүхэрынь Александр Хмелёв дурсана.
Тамирай мүрысөөн
Кабанскын аймагһаа ерэһэн залуу хүбүүн дээдэ һургуулида ороод, тамираар ехэ һонирхожо эхилээ. Юундэб даа, тэрэ барилдаанда ябаһан байна. Хүдэр бэетэй хүдөөгэй хүбүүн тамирай мастерта кандидат болотороо ургаа. Мүнөө үедэ тэрэ спортын мастер болоод ябаха байгаа.
Ямаршье ажалда хүдэлхэдөө, Александр Петрович бэеэ һорихоёо мартадаггүй байгаа. Түрэл академидээ ректор боложо томилогдоод, оюутадай, багшанарай, хүдэлмэрилэгшэдэй тамир һайжаруулха, дээшэнь үргэхэ гэжэ оролдоо. Хүшэр сагта мүнгэ алта оложо, улас дотороо эгээл томо тамирай комплекс барюулжа шадаа. Хажуудань шэнэ гуримаар стадион һэльбэн шэнэлэгдээ.
Энээнэй ашаар оюутад бүхэроссиин болон уласхоорондын хэмжээндэ гаранхай, ехэ амжалтануудые туйлана. 2026 ондо БГСХА-гай суглуулагдамал команда оюутадай дунда Оросой чемпионадта командна тоосоондо анха түрүүшынхиеэ чемпион боложо тодороо. Табан жэлэй хугасаада эндэ Буряад Уласай чемпионат болоно. Эндэ 24 наһа хүрөөдүй залуу тамиршад барилдана.


Октябриин 10-да болоһон мүрысөөндэ хүдөө ажахын академиин оюутад түрүүшүүлэй тоодо ородог байһанаа гэршэлээ. 10 шэгнүүрэй 6-дань БГСХА-гай оюутад шалгараа. Эдэ хэд бэ гэбэл, Баир Шагдуров, Очир Цыденов, Элбекто Базаров, Баир Цыденов, Илья Жибалов, Аюр Нимаев гэгшэд болоно. Бусад шэгнүүртэ Андрей Дагаев, Зорикто Бороев, Бато Кырмыгенов, Руслан Баянов гэгшэд түрүүлээ. Мүрысөөнэй эрхим барилдаашанай нэрэ зэргэдэ 61 килограммай шэгнүүртэ барилдаһан Очир Цыденов хүртөө.
Түрүүлһэн тамиршадые шагналгада Александр Поповой гэр бүлэ, нүхэдынь, Арадай Хуралай һунгамалнууд мүнгэ дамжуулаа гээд хэлэлтэй. Бултанай ашаар ээлжээтэ мүрысөөн үнгэргэгдэбэ.
Автор: Борис БАЛДАНОВ
Фото: Борис Балданов.









