Чингис Хаанай үндэрлиг
Ниигэм
15 oct
Үе саг бүхэн өөрын баатарнуудтай. Мүнөөдэрэй Оросой ажаһуугшадай 9% хүн сэрэгэй байлдаануудай талмайнуудаар, халдабарита үбшэнтэй тэмсэлдэ, үншэн хэнзэ, ядаһан зобоһон хүнүүдтэ туһаламжын хэрэгүүдтэ бүхы хүсэ шадалаа зорюулжа хүдэлнэ гэжэ элирүүлэгдэһэн. Эдэбхитэй 10 волонтёрнуудай 8-иинь эхэнэрнүүд.
Ургамал ургуулдаг талын һайндэртэ (0+) Буряадай бүхы аймагуудһаа гурба мянга гаран хүн суглараа. Сэлэнгын аймагай Темник тосхондо хүдөө ажахын үйлэдбэриин хүгжэлтые дэмжэхэ зорилготой энэ үзэсхэлэн-фестиваль һаяхана үнгэргэгдэбэ. Энэ хэмжээ ябуулгын үедэ фермернүүд дүй дүршэлөөрөө андалдажа, бэшэ аймагуудай нүхэдэйнгөө бүтээлнүүдтэй, шэнэ оньһон түхеэрэлгэнүүдтэй танилсаха аргатай байба.
1900 ондо Америкын элитэ эрдэмтэн, этнограф ба хэлэ шэнжэлэгшэ Джерими Куртин Сибирь руу аяншалжа ерэhэн түүхэтэй. Эрдэмтэн аргагүй ехээр урдын Монголой түүхээр hонирходог hэн тула 65 наhатайдаа холын ба бэрхэшээл ехэтэй харгы зам гаталhан гэдэг. Тэрэнэй шэнжэлэлгэнүүдынь бүхы Буряад-Монголой соёл түүхэдэ сэгнэшэгүй ехэ нүлөө оруулhан габьяатай.
Июлиин 27-до Улаан-Үдын “Римбүүшэ Багша” гэһэн дасан нээгдэһээр 20 жэлэйнгээ ойн баяр тэмдэглэбэ. Һайндэртэ баяр ёһололнуудай хэмжээндэ Энэдхэгэй Гьюто гэһэн тантрын ехэ хиид дасанай 15 римбүүшэ ерэжэ, ехэ уншалга бүтээлнүүдые үйлэдэнэ.
Ургамал ургуулдаг талын һайндэрэй үедэ шасарганын хоёрдохи цехэй нээлгын баяр ёһолол болохо.
Йогын марафон августын 6-да 8 сагта үнгэргэгдэхөөр түсэблэгдэнхэй. Йогоор бэеэ һоригшодые болон дуратайшуулые өөрыгөө мэдэхэ ба сэдьхэлэй тэнсүүриин оршон руу шунгахыень уряална.
Сэлгеэ сагаан Түгнын уужам тала дайдада нэмжыһэн заяа ехэтэй Зандин нютагта дуганай наадан һаяхана эмхидхэгдэбэ. Хоёр үдэрэй туршада болоһон энэ үйлэ хэрэгтэ Түгнын улад зонһоо гадна Бэшүүрэй, аяар холын Захааминай болон бусад аймагуудай ажаһуугшад хабаадаа.
Олон зуун жэлнүүдэй туршада урдын нүүдэлшэдэй гол эдеэ хоолынь боложо байһан айрһан, аарсан, хатааһан мяхан – борсо, һархинсаг, гүүнэй һүн – сэгээ г.м. мүнөөнэй үнэтэй сэнтэй БАД-уудһаа дорогүй эрхимээр хүнэй бэеые хэрэгтэй минералнуудаар ба витаминуудаар хангаха аргатай.
Буряад Уласта июлиин 15- 21-эй үдэрнүүдтэ Го наадалгаар хоёр томо мүрысөөн үнгэргэгдэбэ. Ородой чемпионадта, Хитад гүрэнэй шангуудта хүртэхын түлөө мүрысөөн Доржо Банзаровай нэрэмжэтэ Буряадай Гүрэнэй дээдэ һургуулиин талмай дээрэ эмхидхэгдэжэ, Ородой түрүү тамиршадые суглуулаа.
Хурамхаанай аймагай Арзгун һууринай ажаһуугшадта ехэ хүлгөөтэй саг тулажа ерэбэ. Ушарынь гэхэдэ, энэ нютагай зүүн урда талаһаа ой модон дүрэжэ эхилээд, ехээр һүжэрөө. Июлиин 21-дэ багахан түүдэгһээ эхилжэ, тайгын түймэр боложо тараа.
Буряадай элитэ сэдхүүлшэ, «Буряад үнэн» Хэблэлэй байшанда 33 жэлдэ ажаллаhан Буряад Уласай соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ, Эсэгэ ороной үмэнэ габьяатай байhанай түлөө 2-дохи шатын орденой медаляар шагнагдаhан дүтымнай найза нүхэр Н.Д.Бадмаринчинов 77 наhанайнгаа дабаан дээрэ алтан дэлхэйтэй хахасан ошобо.
Зохёохы замайнь залаанууд
Буряадай арадай ирагуу найрагша, Ород Уласай Уран зохёолшодой холбооной гэшүүн, «Алтан лимбэ» гэhэн уласхоорондын конкурсын лауреат Нина Артугаевагай хүгжэм дуунай тоглолто үндэр долгин дээрэ боложо үнгэрбэ. Зунай ааяма халууншье hаань, залаар дүүрэн зон сугларанхай байба.
Июниин 29-дэ Улаан -Үдэ хотын В. Филипповэй нэрэмжэтэ Хүдөө ажахын академиин байшан соо Түбэдэй Үндэр түрэлтэ Кунделинг Тацаг римбүүшэ “Сагаан Дари Эхын цеван” үршөөжэ, ниислэл хотын ажаһуугшадые элүүр энхын ба ута наһанай дээдын адиста хүртөөбэ.
Байгша луу жэлэй морилон буухаяа байхада, Кабанскын аймагай Дулан hууринда оршодог Байгалай Дамбадаржалин дасанhаа сошордомо мэдээсэл дуулдаа: 2014 ондо бодоhон Согшон дуганай модон байшан галда абтажа хайлаа.
Бүгэдэ буряадуудай “Алтаргана” нааданиие угтуулан, уншагшаднай сээжэ сэдьхэлээ сэлижэ, уянгата шүлэгүүдые зохёожо туршана. Энэ удаа хэбэд номхон Хэжэнгын аймагта ажаһуудаг Галина Цыденовна Мункинагай шүлэгүүдые толилхомнай.
Урдын буряадууд Сибириин агууехэ Зүлхэ (Ленэ) мүрэниие үхэлэй эзэн Эрлиг хаанай орон гэжэ тоолодог байһан. «Дэлхэйн хизаарта, холын холо хойто зүгтэ аймшагтай хара мүльһэн губида тамын орон байрладаг. Тэндэ, альбан шүдхэрэй орондо, наһа бараһан нүгэлтэй хүнүүдэй һүнэһэнүүд оршодог», - гээд, Зүлхэ мүрэн тушаа манай элинсэгүүдэй домогууд түүрээдэг юм.
Үшөө харуулха
3756
