Чингис Хаанай үндэрлиг
Ниигэм
15 oct
Виталий Раднаев Монгол ороноор албан хэрэгээр ябаха үедөө иимэ бэлэгтэ хүртөө.
Буряад Уласта һур харбалгаар эхи табигшадай нэгэн болохо Борис Сандановай мүнхэ дурасхаалда зорюулагдаһан бүхэроссиин мүрысөөн заншалта ёһоороо Шэнэ жэлэй һайндэрнүүдэй үедэ эмхидхэгдээ.
Хабарай түрүүшын үдэрнүүдтэ Байгал шадарай аймагта хүдөө аймагуудай тамиршад үбэлэйнгөө ээлжээтэ наадануудта суглархань. 900 гаран хүн спортын найман зүйлөөр мүрысэхэнь. Уласай хүдөөгэй спортын нааданууд Буряад Уласта 16-дахияа эмхидхэгдэхэнь гээд хэлэлтэй. “Буряадай сагаан Олимпиада” гэжэ алдаршаһан хэмжээ ябуулга болоно.
Манай үетэнэй бага наһан үнгэрһэн зуунай аяар холын 60-аад гаран онуудаар үнгэрөө. Хрущёвой үеын үхибүүд болонобди.
Түби дэлхэйн үндэр үршөөл дэнзэтэй
Буурал сагаан буянта абгамнай –
Байдал наһанаймнай тулга.
Бата найдалай түшэг болоод,
Бүхы наһыемнай гэрэлтүүлнэ.
Нарата дэлхэй дээрэ хүнэй бэеые оложо түрэхэдөө, үйлын үреэр олон тоото зоноор харилсан холболдохо хуби заяатай гээшэбди. Эжы баабайһаа эхилээд лэ, аха дүү, түрэл садан гээд, саашаа үргэлжэлнэ. Эдэ олон сооһоо сэдьхэл зүрхэндэмнай эгээл дүтэ, халуухан хандасатай зон онсо илгаатай. Манай хотон соо иимэ тон дүтын, һанаха байха зоной түрүүдэ, найдамтай наһанай нүхэр, энхэргэн эсэгэ, хайрата хүндэ ехэтэ абга Сергей Борбодоевич Ешеев болоно.
Сергей Борбодоевич 1942 оной декабриин янгинама хүйтэн 14-эй үдэр Яруунын аймагай Мужыха тосхондо Ешын Борбодой ба Цыдэнэй Дари хоёрой бүлэдэ түрэһэн юм. «Эрьенсэг дэлхэй дээрэ түрэһэндөө эжы абадаа баяртайб, энэ наһандаа жаргалтай ябаһандаа элдин тоонтодоо баяртайб», - гэжэ сохом хэлэхэ байха даа.
Үнгэрһэн 2022 ондо Буряад ороноймнай шатаршад оло дахин амжалтануудые туйлажа, нютаг нугаяа холо ойгуур суурхуулаа. Буряадай Шатарай федерациин хүтэлбэрилэгшэ, Арадай Хуралай хорооной түрүүлэгшэ, эхэнэрнүүдэй дунда уласхоорондын гроссмейстер Инна Ивахиновада жэлэй дүнгүүд тухай тобшохоноор хөөрэжэ үгэхыень хандаһан байнабди.
Нэгэтэ нэгэ нютагай зон xoтohoo автобусоор хабарай хагсуу һалхитай хүйтэн үдэр нютагаа бусажа ябабад. Автобус соо дүүрэн зон һуунхай, өөһэд хоорондоо шэбир-һабир хөөрэлдэнэд. Хориин тала уужам даа, автобус доошоо уруудана, удаань яда-бодо хада өөдэ хайратайгаар уухилан гарана.
Баргажан голой уран гуурһатанай «Боолон-Түмэр» нэгэдэлэй 50 жэлэй ойн баяр тэмдэглэлгэндэ ошоходоо, түрэл Гаарга нютагайнгаа номой сангай ударидагша Ирина Николаевна Цыбановатай уулзаабди. “Нютагаарнай юун һонин болоноб?”- гэжэ асуудалһаа хөөрэлдөөнэй һабагша эхилээ һааб даа. «Ажал хэр ябанаб?» - гэжэ асуухадамни, нёдондоной дүнгөөр «Жэлэй эрхим соёлой эмхи» мүрысөөндэ шалгараабди гэжэ дуулгаа бэлэй.
2022 оной декабрь һара соо Эгэтын-Адагай дунда hургуулида РСФСР-эй ба СССР-эй арадай гэгээрэлэй отличник, Буряад Республикын габьяата багша, уран бэшээшэ Цырен-Ханда Жамсуевна Жамьяновагай 80 жэлэй ойдо зорюулагдаhан «Зархайн шэдитэ үльгэрнүүд», «Эдир Зархай» гэhэн хүүгэдэй театральна студинуудай мүрысөөн, «Табан сэсэн» гэһэн оюун ухаанай наадан Яруунын аймагай үхибүүдэй хоорондо үнгэрөө. Энэ хэмжээ ябуулга «Яруунын аймагай нютагай засагай байгууламжын 2022-2025 онуудта буряад хэлэ сахилга ба хүгжөөлгэ» гэhэн муниципальна программаар бэелүүлэгдэбэ.
1992 ондо Сурхайта нуурай эрьеһээ эхиеэ абаһан Буряадай Эдир сэдхүүлшэдэй эблэл мүнөө дээрээ һургуулинуудай 100-гаад хэблэлнүүдые, студинуудые нэгэдүүлнэ. Буряадай бүхы аймагуудта олондо мэдээсэлгын шэглэлээр ажалаа ябуулжа байһан багшанарые, һурагшадые эдэбхижүүлнэ.
Аха дүү Монгол ороноймнай малша арад зондо ехэ хэсүү байдал хүрэжэ ерээд байна. Ушарынь гэхэдэ, энэ жэл ехэ саһатай байжа, бэлшээриин малда эдихэ хоол дуталдана. Монголой аяар 70 хуби талмайнь саһан хүнжэлөөр хушаатай. Тиигэжэ 13 аймагай 160 сомоной ажаһуугшадта малаа бэлшүүлхэнь бэрхэтэй болоод байна.
Ростов хотодо буряад-монголшуудай үндэһэн соёлой түб байгуулагдахань.
«Амар Сайн» бүлгэм «Түрэл дайда, магтан дууланаб шамайгаа» гэжэ нэрлэгдэһэн 10 жэлэйнгээ дэмбэрэлтэ ойн баярта зорюулагдаһан аргагүй зохидхон үдэшэ үнгэрэгшэ оной декабрь һарада үндэр хэмжээндэ үнгэргэбэ.
Гүрэнэй Дүүмын һунгамалнууд 2022 оной декабриин 29-дэ такси тухай шэнэ хуули абаба. Шэнээр абтаһан хуули 2023 оной сентябриин 1-һээ хүсэндөө орохо юм. Ямар шэнэ хубилалтанууд оруулагдаба гээшэб гэжэ хаража үзэбэбди.
Дэлхэйн эрдэни зэндэмэни гүүлэһэн Байгал далайн эрьедэ, тодорхойлбол, «Безымянная» шадар амаралтын томо нэгэдэлэй түрүүшын халаан 2025 ондо баригдажа дүүргэгдэхээр хараалагдана. Энэ түсэлдэ 11 млд түхэриг гаргашалагдаха юм байна.
Буряад орондо тэдхэмжэ үзүүлэлгын «Хүсэлнүүдэй хасуурихан» гэһэн хэмжээ ябуулганууд үнгэрэгшэ оной ноябрь һарада эхилээ һэн. Хэмжээ ябуулга Юрэнхылэгшын «Росси – арга шадалнуудай орон» платформын Бүхэроссиин «Намтай хүсэлнүүдээ нэгэдүүл» гэһэн түлэбөөр эмхидхэгдээ.
Буряад Уласай Толгойлогшо Алексей Цыденов шэнэ гэрнүүдтэхи байрануудые хаража, эзэдыень амаршалаа. Үнгэрһэн жэлэй эсэстэ Улаан-Үдэдэ удаарһан гурбан барилга ашаглалгада тушааха зүбшөөлнүүд абтаа. Хүнүүдэй хубиин хамжалгатай 15 һаатаһан барилгын 14-иинь бэлэн болоо.
Эхэ ороноймнай ниислэл Москвада «Путешествие в Рождество» гэһэн фестиваль эмхидхэгдэжэ, 13 можо нютагһаа Жабар Үбгэд сугларбад. Тэндэ манай Сагаан Үбгэн хүрэжэ, амжалтатай хабаадалсаба.
Буряад Уласай Толгойлогшын шанда хүртэхын түлөө «Үндэһэн хэлэнэй үлзы хэшэг» гэжэ урилдаан 2022 ондо дахин эмхидхэгдэжэ, шангай жаса 3 сая түхэриг хүрэтэрөө нэмэгдээ. Тус хэмжээ ябуулгын дүнгүүд 20 шэглэлээр согсологдоо һэн гээд һануулая. “Буряад Уласай эрхим аймаг” гэһэн хүндэтэ нэрэ зэргэдэ Хэжэнгын аймаг хүртэһэн байна. Жэшээтэ болоһон ажалайнь дүй дүршэлтэй танилсуулха һанаатайбди.
Хадхууртайхан хасууриин нааданууд сэсэрлигүүдтэ болон һургуулинуудта хаа-хаанагүй үнгэрнэ. Ходорон ошожо байһан жэлээ үдэшэжэ, шэнэ, 2023 он угтаха сагай болотор 5 үдэр үлэбэ. Үльгэрэй Жабар үбгэн Саһан хүүхэн зээ басагантаяа арад зоноо амаршалхадаа, заатагүй гарай бэлэгүүдые, амтатайхан шэхэр барюулдаг. Эгээл эдэ бэлэгүүд тухай - манай зураглал соо.
Үшөө харуулха
3761
